Ông Tô Văn Ri người chiến sĩ cuối cùng của Hội thề Rừng Rong

Trong những câu chuyện em được nghe về lịch sử quê hương, hình ảnh ông Tô Văn Ri – người chiến sĩ cuối cùng của Hội thề Rừng Rong – đã để lại trong em nhiều cảm xúc sâu sắc và lòng kính phục.

Ông Tô Văn Ri- người chiến sĩ cuối cùng của Hội thề Rừng Rong không khỏi bồi hồi xúc động khi nhắc đến sự kiện lịch sử 77 năm về trước. 27 chiến sĩ, một lời thề son sắt. Đã bước vào tuổi 98, ông Tô Văn Ri vẫn khoẻ mạnh, minh mẫn và nhớ như in về những ngày thực dân Pháp giày xéo quê hương. Cuối năm 1945, thực dân Pháp dùng nhiều xe quân sự, xe tăng, thiết giáp từ Sài Gòn lên Tây Ninh, ông Ri cùng nhiều người khác lập phòng tuyến ở Suối Sâu (phường An Tịnh, thị xã Trảng Bàng ngày nay) để chặn đánh địch. Nhưng quân địch quá mạnh, tuyến phòng thủ Suối Sâu đã tan rã. Nhiều chiến sĩ cách mạng khác rút vào nhà dân hoặc vào rừng để bảo toàn lực lượng.

Dạo bước trong Khu di tích Hội thề thanh niên cách mạng Rừng Rong (phường An Tịnh, thị xã Trảng Bàng), cựu cán bộ lão thành cách mạng này kể tiếp: “Thời điểm năm 1945, nơi đây là một cánh rừng có diện tích khoảng 10 ha. Trong rừng có cây cổ thụ, thân lớn đến nỗi nhiều người vòng tay ôm không giáp. Xung quanh cây cổ thụ có nhiều cây rừng nhỏ tạo thành tán dày, rậm rạp, âm u.

Chúng tôi dùng dao rong nhánh cây rừng cho trống trải để có chỗ hội họp, bàn mưu tính kế đánh đuổi thực dân Pháp. Từ đó, mỗi lần họp mặt, chúng tôi thường nói gặp ở chỗ rừng rong. Cứ như thế, nơi đây trở thành địa danh Rừng Rong”. Theo lời ông Ri, sau khi tái chiếm Tây Ninh, thực dân Pháp xây dựng lại bộ máy tay sai và tăng cường đàn áp dân lành. Trước tình hình đó, anh em chiến sĩ cách mạng sôi sục căm thù, quyết tâm đánh đuổi bọn giặc ngoại xâm. Sau thời gian bàn bạc, chuẩn bị, ngày 1.2.1946 (30 Tết năm Ất Dậu), trước sự chứng kiến của đông đảo bà con nhân dân An Tịnh, 27 chiến sĩ cách mạng tập trung tại Rừng Rong, tuyên bố thành lập Đội tự vệ chiến đấu huyện Trảng Bàng. Dưới Quốc kỳ trang nghiêm, các chiến sĩ dõng dạc đọc to 5 lời thề:

“Độc lập hay là chết! Xin thề

Chết tự do hơn sống nô lệ! Xin thề

Dù đầu râu tóc bạc vẫn còn chiến đấu! Xin thề

Dù phải hy sinh đời cha thì con cháu tiếp tục chiến đấu! Xin thề

Ai phản bội, đầu hàng phải bị xử tử! Xin thề!”.

Đêm 30 Tết Ất Dậu, nhằm ngày 1.2.1946, nhóm thanh niên yêu nước An Tịnh gồm 27 người, đã tổ chức cắt máu ăn thề, thành lập tổ chức cách mạng Hội thề Rừng Rong, tham gia kháng chiến chống Pháp. “Lúc tham gia Hội thề, tôi mới 25 tuổi. Đa số thanh niên trong Hội là người dân Trảng Bàng. Số còn lại là những người từ nơi khác, như ông Nguyễn Bá Đằng là cán bộ cách mạng được Trung ương cử từ miền Bắc vào Nam xây dựng lực lượng cách mạng trong dân. Có người từ Thủ Dầu Một (tỉnh Sông Bé cũ, nay là Bình Dương) sang Tây Ninh làm ăn”- ông Ri nhớ lại. Sau khi tuyên thệ, ông Ri cùng một số chiến sĩ ở lại căn cứ Rừng Rong hoạt động bán công khai, tổ chức đấu tranh vũ trang, đấu tranh chính trị và làm công tác binh vận. 19 chiến sĩ khác xung phong gia nhập vào Chi đội 12 (thuộc Đại đội 3, Quân khu 7) tham gia chiến đấu. Những cuộc chiến diễn ra hết sức cam go, khốc liệt. Ngay trong trận đầu tiên ở địa danh Cây Sồi (huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh ngày nay), đã có 5-6 chiến sĩ của Hội thề Rừng Rong hy sinh.

Hội thề Rừng Rong là một sự kiện tác động lớn đến ý thức cách mạng của nhiều tầng lớp về sau. Kế tục sự nghiệp vẻ vang của thanh niên Rừng Rong, trong phong trào Đồng Khởi năm 1960, Tiểu đoàn 14 được thành lập tại Bời Lời và trở thành đơn vị chủ lực của tỉnh Tây Ninh. Đầu năm 1965, những thế hệ nối tiếp thanh niên Rừng Rong đã đào địa đạo chiến đấu An Thới, biến khu vực này thành cánh cửa thép bảo vệ căn cứ địa tam giác sắt Trảng Bàng - Bến Cát - Củ Chi. Hội thề của thanh niên cách mạng Trảng Bàng tại Rừng Rong trở thành biểu tượng của ý chí cách mạng, của khát vọng độc lập tự do.

Em rất xúc động khi biết rằng ông đã tham gia vào Hội thề Rừng Rong, nơi các chiến sĩ cùng nhau thề quyết tâm chiến đấu, hy sinh để bảo vệ quê hương, đất nước. Dù trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn và đầy nguy hiểm, ông vẫn kiên cường, không lùi bước. Tinh thần dũng cảm và lòng yêu nước của ông khiến em vô cùng khâm phục. Điều làm em cảm động hơn nữa là ông chính là người chiến sĩ cuối cùng còn lại của Hội thề ấy. Ông như một “nhân chứng sống” nhắc nhở mọi người về một thời kỳ lịch sử oanh liệt của dân tộc. Những câu chuyện của ông giúp thế hệ trẻ như chúng em hiểu hơn về sự hy sinh to lớn của cha ông ngày trước.

Qua đó, em nhận ra rằng chúng em cần phải biết trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay. Em tự hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt, chăm ngoan, biết yêu thương và giúp đỡ mọi người, để xứng đáng với những gì ông và các chiến sĩ đã hy sinh. Em rất kính trọng và biết ơn ông Tô Văn Ri. Hình ảnh của ông sẽ luôn là tấm gương sáng để em noi theo.