Ống Tre Đựng Gạo

Mùa đông năm 1953, trên những con đường mòn dẫn vào chiến dịch Điện Biên Phủ, từng đoàn dân công hỏa tuyến nối nhau vượt núi. Mỗi người gùi trên lưng vài chục kilôgam gạo, muối hoặc đạn dược. Đường rừng dài hun hút, mưa phùn khiến đất đỏ nhão nhoẹt, ai cũng phải bước thật chắc để không trượt ngã.

Trong đoàn có chàng trai trẻ Hoàng Văn Lâm, hai mươi mốt tuổi, quê ở Yên Bái. Bên hông anh luôn buộc một ống tre nhỏ đã lên màu vàng sẫm.

Đó là ống tre cha anh tự tay chặt từ bụi tre sau nhà.

Ngày tiễn con lên đường, ông đổ đầy gạo vào ống rồi bảo:

"Gạo này."

"Không chỉ để ăn."

"Mà để nhớ."

"Mỗi hạt đều từ quê mình."

Từ hôm ấy, Lâm luôn giữ chiếc ống tre thật cẩn thận.

Mỗi bữa.

Anh chỉ lấy vừa đủ một nắm gạo.

Phần còn lại được giữ kín để phòng lúc khẩn cấp.

Một lần, đoàn vận chuyển phải đi vòng qua một con dốc bị sạt lở.

Chuyến đi kéo dài thêm hai ngày.

Lương thực mang theo gần cạn.

Một bác dân công lớn tuổi mệt lả vì đói.

Lâm mở ống tre.

Đổ toàn bộ số gạo còn lại vào nồi chung.

Người bác ngạc nhiên:

"Thế phần của cháu?"

Lâm mỉm cười.

"Đã là nồi chung."

"Thì không còn."

"Của riêng ai."

Tối hôm ấy.

Nồi cháo loãng được chia đều.

Không ai ăn no.

Nhưng tất cả đều đủ sức để tiếp tục lên đường vào sáng hôm sau.

Khi đến điểm tập kết, một đơn vị hậu cần tiếp tế kịp thời.

Người bác nắm chặt tay Lâm.

Khẽ nói:

"Cháu giữ được."

"Không chỉ gạo."

"Mà còn giữ được."

"Tình người."

Trong buổi sinh hoạt truyền thống, chính trị viên kể về Anh hùng Tô Vĩnh Diện, người đã đặt lợi ích của nhiệm vụ và đồng đội lên trên sự an toàn của bản thân.

Ông nói:

"Sức mạnh của tập thể."

"Được tạo nên."

"Từ sự sẻ chia."

Lâm nhìn chiếc ống tre giờ đã rỗng.

Anh hiểu rằng.

Giá trị của nó chưa bao giờ nằm ở số gạo chứa bên trong.

Mà ở tấm lòng của người sử dụng.

Sau ngày hòa bình lập lại, Lâm trở về quê làm nghề trồng tre và đan lát.

Chiếc ống tre năm xưa được treo trên vách nhà.

Đã khô nứt theo năm tháng.

Một hôm, cô cháu gái hỏi:

"Ông ơi."

"Sao ông không thay bằng cái hộp đẹp hơn?"

Lâm mỉm cười.

Ông đưa tay vuốt nhẹ từng đốt tre.

"Vì chiếc ống này."

"Đã từng."

"Đựng những hạt gạo."

"Và cả nghĩa tình."

Cô bé lặng lẽ gật đầu.

Ngoài sân, bụi tre già xào xạc trong gió.

Những măng non đang nhú lên sau cơn mưa.

Lâm nhìn màu xanh ấy.

Ông hiểu rằng, trong thời hoa lửa, có những vật dụng giản dị đã trở thành biểu tượng của lòng sẻ chia và tinh thần đoàn kết. Một ống tre nhỏ, vài nắm gạo và một tấm lòng biết nghĩ cho người khác đã góp phần giúp những con người bình dị cùng nhau vượt qua gian khó để đi tới ngày chiến thắng.