Ông Võ Văn Em, chiến sĩ trinh sát vũ trang thuộc Ban An ninh khu Sài Gòn - Gia Định

Tám Em — tên thật là Võ Văn Em, 23 tuổi, chiến sĩ trinh sát vũ trang thuộc Ban An ninh khu Sài Gòn - Gia Định — bị đụng độ với lực lượng cảnh sát địch ở nội đô. Sau một hồi nổ súng cận chiến, ông bị thương nặng và rơi vào tay chúng.

Địch đưa ông về khám Chí Hòa. Đối với anh em chiến sĩ thời đó, Chí Hòa là nơi "vào thì dễ, ra thì khó", đòn tra tấn diễn ra như cơm bữa. Chúng dùng đủ trò: chích điện, đánh bằng roi mây, đổ nước xà phòng, rồi lại chuyển sang dùng lời ngọt ngào dụ dỗ hòng tìm ra đầu mối các tổ trinh sát đang giấu mình trong thành phố. Tám Em cắn răng chịu đòn, không khai một lời.

Khi không khai thác được gì, chúng tống ông vào phòng giam biệt lập. Phòng tối om, chật hẹp và hôi hám. Sau một trận đòn thừa sống thiếu chết, ông lết về góc tường. Trong bóng tối, ông nhặt được một đoạn đinh sắt nhỏ rơi trên sàn, rồi bắt đầu cặm cụi đục từng nét lên mảng tường đá nhám.

Những tiếng "cạch, cạch" nho nhỏ vang lên trong đêm. Ông khắc hai câu:

“Thân ở trong tù, lòng hướng cách mạng,

Xương có thể gãy, chí chẳng đổi thay.”

Nhờ các lỗ thông hơi và khe cửa giam, anh em bị nhốt ở các ô bên cạnh truyền tai nhau hai câu thơ ấy. Giữa nơi tối tăm và đau đớn nhất, mấy dòng chữ đục trên đá trở thành điểm tựa giúp nhiều người vững lòng giữ vững khí tiết.

Sau đó, địch đày Tám Em ra Chuồng Cọp Côn Đảo. Tại đây, ông tiếp tục bị tra tấn dã man đến mức hỏng mất một bên mắt. Nhưng người trinh sát "một mắt" ấy vẫn kiên cường sống sót qua những ngày tù ngục khốc liệt nhất, cho đến ngày 30/4/1975 mới trở về với gia đình và đồng đội.