PHẠM HỒNG THÁI – TIẾNG BOM SA DIỆN VÀ DÒNG CHÂU GIANG BẤT TỬ
Tiếng bom dội vang tại khách sạn Victoria giữa lòng Quảng Châu năm 1924 không chỉ làm rung chuyển chính quyền colonial Pháp mà còn như tiếng chuông thức tỉnh tinh thần yêu nước của muôn triệu đồng bào. Sự hy sinh oanh liệt ở tuổi 29 của nhà cách mạng Phạm Hồng Thái bên dòng Châu Giang đã tạc nên một biểu tượng bất tử về chí khí anh hùng của người con xứ Nghệ.
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc đầu thế kỷ XX, cái tên Phạm Hồng Thái (tên thật là Phạm Thành Tích) luôn gắn liền với một bước ngoặt lịch sử rực lửa. Sinh năm 1895 tại làng Do Nha, xã Hưng Nhân, huyện Hưng Nguyên (tỉnh Nghệ An) – vùng đất văn vật và giàu truyền thống quật cường, ông lớn lên giữa lúc đất nước chìm trong đêm đen nô lệ.
Từ năm 1918, người thanh niên xứ Nghệ ấy đã gạt lệ chia tay người vợ trẻ Cao Thị Chất cùng đứa con thơ, rời quê nhà bôn ba khắp Hải Phòng, Hòn Gai rồi vượt biên sang Thái Lan, sang Trung Quốc tìm con đường cứu nước. Tháng 4 năm 1924, tại Quảng Châu, ông gia nhập tổ chức Tâm Tâm xã – tập hợp những thanh niên yêu nước quyết dùng hành động bạo động để cảnh tỉnh quân thù và xới lên ngọn lửa cách mạng.
Thử thách sinh tử và cũng là đỉnh cao trong cuộc đời ông diễn ra vào tối ngày 19 tháng 6 năm 1924. Nhận nhiệm vụ tiêu diệt Toàn quyền Đông Dương Martial Merlin – kẻ đại diện cho bộ máy cai trị dã man của thực dân Pháp, Phạm Hồng Thái đã cải trang thành nhà báo, dũng cảm mang quả bom tự chế đột nhập vào buổi yến tiệc tại khách sạn Victoria, thuộc đặc khu Sa Diện (Quảng Châu).
Trong khoảnh khắc nghẹt thở, tiếng bom nổ tung làm rung chuyển cả Sa Diện. Dù tên Merlin may mắn thoát chết, nhưng trận đánh tàn khốc ấy đã khiến giới chức colonial Pháp bạt vía và làm chấn động dư luận quốc tế. Sau tiếng nổ, giữa sự truy đuổi gắt gao của cảnh sát và quân lính, Phạm Hồng Thái kiên cường chống trả rồi bình tĩnh gieo mình xuống dòng sông Châu Giang chảy xiết. Người con ưu tú của dòng sông Lam đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời vừa tròn 29.
Sự ngã xuống oanh liệt của ông được chính quyền cách mạng Tôn Trung Sơn và nhân dân Trung Quốc vô cùng kính trọng, an táng ông trang trọng tại nghĩa trang Hoàng Hoa Cương – nơi nghỉ ngơi của các liệt sĩ cách mạng.
Nơi quê nhà Hưng Nguyên, người vợ tào khương Cao Thị Chất đã cắn răng chịu đựng nỗi đau chia cắt. Bà trọn đời thủ tiết nuôi con, kiên trung giữ gìn hình bóng người chồng anh hùng cho đến khi trút hơi thở cuối cùng vào năm 1980.
Hôm nay, bản cáo trạng đanh thép tố cáo tội ác thực dân do Phạm Hồng Thái tự tay viết trước giờ hành động cùng những tư liệu quý giá vẫn được trân trọng lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Tiếng bom Sa Diện năm nào cùng tấm gương hy sinh lẫm liệt của ông vẫn mãi là ngọn lửa thiêng truyền bản lĩnh, lòng tự tôn dân tộc cho muôn đời sau.
