Phạm Hồng Thái và tiếng bom Sa Diện
Tiếng bom của người thanh niên xứ Nghệ ném vào tiệc chiêu đãi Toàn quyền Đông Dương năm 1924 đã "báo hiệu bắt đầu thời đại đấu tranh dân tộc, như chim én nhỏ báo hiệu mùa xuân".
Phạm Hồng Thái sinh năm 1895 tại huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, từng làm công nhân nhà máy ở Vinh, Hải Phòng trước khi xuất dương sang Xiêm rồi Quảng Châu (Trung Quốc), gia nhập tổ chức Tâm Tâm Xã của những thanh niên Việt Nam yêu nước nuôi chí bạo động.
Tháng 6 năm 1924, Toàn quyền Đông Dương Martial Merlin trên đường công du ghé Quảng Châu, dự tiệc chiêu đãi tại khách sạn Victoria trên đảo Sa Diện – tô giới của thực dân. Tâm Tâm Xã quyết định trừ khử tên trùm thực dân; Phạm Hồng Thái nhận nhiệm vụ cảm tử. Tối 19/6/1924, cải trang làm phóng viên, ông lọt vào khách sạn, ném tạc đạn vào giữa bàn tiệc. Merlin thoát chết, nhưng tiếng bom đã làm chấn động dư luận thế giới về một dân tộc Việt Nam không cam chịu nô lệ. Bị truy đuổi, ông gieo mình xuống dòng Châu Giang tuẫn tiết ở tuổi 29.
Cảm phục nghĩa khí của ông, chính quyền cách mạng Quảng Châu đã an táng ông tại nghĩa trang Hoàng Hoa Cương – nơi yên nghỉ của 72 liệt sĩ Trung Quốc. Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đánh giá: tiếng bom Sa Diện "như chim én nhỏ báo hiệu mùa xuân" – thức tỉnh cả một thế hệ thanh niên dấn bước vào con đường cách mạng, trong đó nhiều người sau này trở thành những chiến sĩ cộng sản đầu tiên của Việt Nam.
