PHẠM NGỌC THẠCH: NGƯỜI CHIẾN SĨ ÁO TRẮNG VÀ LÝ TƯỞNG PHỤNG SỰ NHÂN DÂN TRỌN ĐỜI

1. Từ người trí thức Tây học đến ngọn cờ đầu của phong trào yêu nước

Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch sinh ra tại Phan Thiết, Bình Thuận, trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước. Với tư chất thông minh xuất chúng, ông sang Pháp du học và tốt nghiệp bác sĩ tại Đại học Y khoa Paris – một trong những ngôi trường danh giá nhất thế giới thời bấy giờ. Tại Paris, ông không chỉ nổi danh bởi tài năng y học kiệt xuất mà còn sớm được giác ngộ lý tưởng cộng sản, trở thành người bạn chiến đấu gần gũi của nhiều nhà cách mạng quốc tế.

Trở về nước vào năm 1936, thay vì chọn con đường quan lộ thênh thang hay cuộc sống giàu sang tại các đô thị lớn, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đã chọn dấn thân vào phong trào đấu tranh của nhân dân Nam Bộ. Ông mở phòng mạch tại Sài Gòn nhưng thực chất đó là một "địa chỉ đỏ", nơi nuôi giấu cán bộ và là trạm liên lạc bí mật của Đảng. Hình ảnh vị bác sĩ tài hoa, lịch lãm nhưng có trái tim rực lửa yêu nước đã trở thành linh hồn của phong trào Thanh niên Tiền phong Sài Gòn, góp phần quan trọng vào sự thành công của Cách mạng Tháng Tám tại miền Nam.

2. Người đặt nền móng cho nền y tế cách mạng Việt Nam

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch được Đảng và Chính phủ tin tưởng giao giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập đã phải bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, ông đã cùng các đồng nghiệp xây dựng một hệ thống y tế cách mạng từ con số không.

Ông chính là người đề ra phương châm "Y tế phục vụ nhân dân, phục vụ kháng chiến". Dưới sự chỉ đạo của ông, các trạm quân y, bệnh xá dã chiến đã mọc lên khắp các chiến khu, từ Việt Bắc đến bưng biền Đồng Tháp Mười. Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đặc biệt quan tâm đến việc phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe cho người nghèo. Ông trực tiếp nghiên cứu và chỉ đạo sản xuất các loại vaccine, huyết thanh ngay tại chiến khu để chống lại các bệnh dịch như lao, sốt rét, tả, lỵ đang hoành hành, đe dọa sức mạnh của quân đội và đời sống nhân dân.

3. Tâm thế người chiến sĩ trên mặt trận chống lao

Cả cuộc đời y nghiệp của Phạm Ngọc Thạch gắn liền với công cuộc chống bệnh lao – "căn bệnh nhà nghèo" thời bấy giờ. Ông quan niệm rằng người thầy bác sĩ không chỉ chữa thân bệnh mà còn phải chữa cả "nghiệp bệnh" của xã hội. Ông đã dành nhiều năm ròng rã nghiên cứu phương pháp tiêm chủng BCG và các phác đồ điều trị lao phù hợp với điều kiện kinh tế nghèo nàn của nước ta lúc đó.

Sự tận tụy của ông không chỉ dừng lại ở bàn giấy hay phòng thí nghiệm. Người ta thường thấy vị Bộ trưởng gầy gò, đôi mắt sáng rực, lội bùn băng rừng đến tận các lán trại của bộ đội để kiểm tra công tác vệ sinh, trực tiếp thăm khám cho các chiến sĩ. Ông thường nói: "Một bác sĩ cách mạng trước hết phải là một người yêu nước, phải thấu cảm được nỗi đau của nhân dân thì mới có thể tìm ra phương thuốc cứu người". Chính phong cách làm việc gần dân, sát dân của ông đã tạo nên một hình ảnh người thầy thuốc - chiến sĩ mẫu mực, được nhân dân hết lòng yêu mến và tin cậy.

4. Sự hy sinh lặng thầm giữa chiến trường khói lửa

Năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt, mặc dù tuổi đã cao và sức khỏe giảm sút, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch vẫn kiên quyết xin vào chiến trường miền Nam để trực tiếp chỉ đạo công tác y tế và nghiên cứu các loại bệnh nhiệt đới tại vùng căn cứ. Ông muốn được đứng nơi đầu sóng ngọn gió, cùng chia lửa với đồng bào miền Nam ruột thịt.

Trong một đợt công tác tại chiến trường miền Đông Nam Bộ, giữa làn khói bom bão đạn và điều kiện sinh hoạt vô cùng khắc nghiệt, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đã bị nhiễm sốt rét ác tính và anh dũng hy sinh. Sự ra đi của ông là một mất mát vô cùng lớn lao cho nền y học nước nhà và phong trào cách mạng dân tộc. Ông nằm lại giữa cánh rừng đại ngàn miền Đông, mang theo hoài bão về một ngày đất nước hòa bình, nhân dân không còn đói nghèo, bệnh tật.

Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học kỹ thuật. Tên của ông nay được đặt cho nhiều đường phố, bệnh viện và trường đại học y khoa danh tiếng, nhưng tượng đài lớn nhất về ông chính là y đức trong sáng và lý tưởng phụng sự nhân dân vô điều kiện. Ông đã sống một cuộc đời rực rỡ như một đóa hoa hướng dương, luôn hướng về phía nhân dân và Tổ quốc, để lại cho hậu thế bài ca bất hủ về một người chiến sĩ áo trắng kiên trung.