Phạm Ngũ Lão - Danh tướng áo vải tài ba, cột trụ vững chắc của triều đại nhà Trần
Vị tướng xuất thân nông dân duy nhất đạt tới chức tước cao nhất trong triều đình nhà Trần, nổi tiếng với lòng trung hiếu vẹn toàn và chí khí hào hùng qua bài thơ Thuật hoài.
Phạm Ngũ Lão sinh ra tại làng Phù Ủng, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên, trong một gia đình nông dân nghèo. Dù không phải dòng dõi quý tộc hoàng tộc, ông lại sở hữu thể chất phi thường, trí tuệ uyên bác và một lòng yêu nước nồng nàn. Truyền thuyết kể rằng, khi còn trẻ, ông thường ngồi bên đường mải mê suy ngẫm việc nước đến mức không hay biết mũi giáo của đoàn tùy tùng Hưng Đạo Đại Vương đâm xuyên qua ống quần. Nhận ra đây là một nhân tài kiệt xuất, Hưng Đạo Đại Vương đã đưa ông về kinh đô, gả con gái nuôi và trực tiếp rèn giũa võ nghệ, binh pháp.
Trở thành một trong những danh tướng chủ chốt dưới hai triều vua Trần Nhân Tông và Trần Anh Tông, Phạm Ngũ Lão đã lập vô số chiến công hiển hách trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông và dẹp loạn biên giới phía nam. Ông nổi tiếng là người cầm quân nghiêm khắc, thương yêu binh sĩ như con đẻ, khi ra trận luôn xung phong đi đầu. Không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc, ông còn để lại di sản văn học vô giá với bài thơ Thuật hoài (Tỏ lòng) mang âm hưởng hào khí Đông A sục sôi: "Múa giáo non sông trải mấy thu / Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu". Cuộc đời tận tụy, liêm khiết và trung hiếu vẹn toàn của Phạm Ngũ Lão đã tạc nên bức tượng đài bất tử về lòng trung kiên trong lịch sử dân tộc.
