Phạm Tiến Duật và hành trình đi tìm "tay lái lụa" trên dốc Con Mèo năm ấy

Giữa những năm tháng hòa bình, tại vùng đất Hà Nam sau ngày tái lập tỉnh, một cuộc hội ngộ đầy xúc động đã diễn ra, làm sống lại những ký ức rực lửa của một thời "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Đó là câu chuyện về nhà thơ Phạm Tiến Duật và người chiến sĩ lái xe năm xưa mang tên Lũy.

Nhà thơ Phạm Tiến Duật, với dáng người cao dong dỏng và chiếc mũi cao như "ông Tây", về Hà Nam để nói chuyện thơ với các anh em văn nghệ sĩ. Trong buổi trò chuyện ấy, ông đã mang đến một nguồn năng lượng phấn chấn khi kể về những ngày thực tế sáng tác trên những cung đường bom rơi đạn nổ. Ông kể về những chiến sĩ lái xe dũng cảm, những người đã đưa ông đi qua cái chết để dệt nên những vần thơ bất hủ như Bài thơ về tiểu đội xe không kính hay Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây.

Nhưng ẩn sau những hào quang của một thi sĩ lớn là một nỗi niềm đau đáu. Sau bữa cơm trưa, ông thủng thẳng nhờ một người em đồng nghiệp tìm giúp một người bạn cũ. Đó là một người lính lái xe Trường Sơn tên Lũy, quê ở Phủ Lý, người mà ông chỉ kịp hỏi tên sơ sơ giữa làn bom đạn khốc liệt, chưa kịp xin địa chỉ gia đình. Thật tình cờ và cũng thật kỳ diệu, người được ông nhờ cậy lại chính là vợ của chiến sĩ Lũy năm xưa.

Khi đứng trước căn nhà của người bạn cũ, nhà thơ không khỏi ngạc nhiên. Và rồi, khoảnh khắc hai người lính già gặp lại nhau, họ ôm chầm lấy nhau trong niềm xúc động vỡ òa: "Đúng là khách quý rồi! Nhà thơ Phạm Tiến Duật". Giữa không gian tĩnh mịch của thời bình, những kỷ niệm ở dốc Con Mèo, nơi bom đạn rình rập bên tai, bỗng chốc ùa về.

Phạm Tiến Duật thành thật thú nhận rằng, dù là nghệ sĩ hay chiến sĩ, khi ngồi trên xe giữa làn mưa bom, ông cũng thấy "thắt cả ruột". Ông bày tỏ sự khâm phục vô hạn trước "tay lái lụa" của ông Lũy – người từng vinh dự chở cả Tổng tư lệnh Đoàn 559 Đồng Sĩ Nguyên vào chiến trường. Trong mắt nhà thơ, những người lính lái xe như ông Lũy là những nhân vật "diệu kỳ", họ lái xe băng qua cái chết với sự bình tĩnh lạ lùng.

Buổi gặp gỡ hôm ấy không chỉ có những nụ cười mà còn có cả những giọt nước mắt nghẹn ngào. Bằng giọng đọc trầm ấm, nhà thơ đã đọc lại những đoạn trong trường ca Tiếng bom và tiếng chuông chùa, nơi ông gửi gắm nỗi đau xót cho những người con của Trường Sơn: các cô gái thanh niên xung phong mất đi khả năng làm mẹ, hay những đứa trẻ mang hình hài quái dị vì chất độc hóa học.

Trước khi chia tay để trở về Hà Nội, nhà thơ đã tặng gia đình ông Lũy tập trường ca ấy làm kỷ niệm. Cuốn sách được gia đình gìn giữ trân trọng suốt hơn 30 năm, vượt qua quãng đường 2000km vào tận Bà Rịa - Vũng Tàu mà vẫn không một vết lem, như một minh chứng cho tình cảm sâu nặng giữa người nghệ sĩ và người lính.

Phạm Tiến Duật đã ra đi, nhưng tượng đài Trường Sơn mà ông dựng nên bằng thơ và những tình cảm chân thành với đồng đội vẫn còn vang vọng mãi. Câu chuyện về cuộc tìm kiếm người lái xe tên Lũy chính là một lát cắt tuyệt đẹp về tâm hồn của "nhà thơ huyền thoại đường Trường Sơn" – một người luôn trân trọng thực tế cuộc sống và tình thương con người hơn tất thảy.