Phạm Tuân – người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ

Năm 1972, giữa những ngày chiến tranh ác liệt, bầu trời miền Bắc trở thành một chiến trường lớn. Máy bay Mỹ liên tục tiến hành các cuộc không kích, trong đó có những cuộc tập kích bằng B-52. Giữa hoàn cảnh ấy, một phi công Việt Nam đã trở thành cái tên được nhắc đến trên khắp thế giới: Phạm Tuân.

Phạm Tuân sinh năm 1947 tại Quốc Tuấn, Kiến Xương, Thái Bình. Năm 1965, khi còn rất trẻ, ông nhập ngũ và được tuyển chọn vào lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam. Sau thời gian huấn luyện, ông trở thành phi công lái máy bay chiến đấu MiG-21.

Đêm 27/12/1972, trong chiến dịch phòng không bảo vệ Hà Nội, Phạm Tuân được giao nhiệm vụ xuất kích đánh máy bay B-52 của Mỹ. Đây là một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm bởi B-52 là loại máy bay ném bom chiến lược có kích thước lớn, bay ở độ cao cao và được bảo vệ bởi nhiều máy bay tiêm kích cùng hệ thống gây nhiễu.

Trong đêm hôm ấy, Phạm Tuân điều khiển chiếc MiG-21 tiếp cận đội hình B-52. Sau khi xác định mục tiêu, ông phóng tên lửa và bắn trúng một chiếc B-52. Đây được ghi nhận là lần đầu tiên một phi công Việt Nam bắn rơi B-52 bằng máy bay tiêm kích trong chiến đấu.

Nhưng câu chuyện về Phạm Tuân không dừng lại ở chiến tranh. Gần tám năm sau, một cơ hội đặc biệt đã đưa ông từ bầu trời Việt Nam ra ngoài không gian.

Năm 1980, Phạm Tuân được lựa chọn tham gia chương trình hợp tác vũ trụ giữa Việt Nam và Liên Xô. Ông sang Liên Xô để huấn luyện trong thời gian dài. Ngày 23/7/1980, ông cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô Viktor Gorbatko bay vào không gian trên tàu Soyuz 37.

Phạm Tuân trở thành người Việt Nam và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Chuyến bay kéo dài gần tám ngày, trong đó ông thực hiện nhiều nhiệm vụ khoa học và quan sát Trái Đất.

Nếu nhìn lại hành trình ấy, có thể thấy một sự chuyển đổi rất đặc biệt: từ một chàng trai trẻ cất cánh trên chiếc MiG-21 giữa những năm chiến tranh đến người Việt Nam đầu tiên nhìn Trái Đất từ ngoài không gian.

Chiến tranh khiến ông học cách chiến đấu trên bầu trời. Hòa bình lại đưa ông lên một bầu trời hoàn toàn khác.

Điều thú vị là cả hai chuyến bay đều đòi hỏi những phẩm chất giống nhau: kỷ luật, khả năng làm việc trong điều kiện áp lực cao và sự chính xác đến từng khoảnh khắc. Nhưng một bên là cuộc chiến sinh tử, còn một bên là hành trình khám phá khoa học.

Ngày nay, Phạm Tuân được biết đến không chỉ với tư cách một phi công từng tham gia chiến đấu, mà còn là người mở ra một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử khoa học và hàng không vũ trụ Việt Nam.

Từ một vùng quê ở Thái Bình, ông đã đi qua một hành trình mà có lẽ khi còn nhỏ rất ít người có thể tưởng tượng: trở thành phi công chiến đấu, tham gia những trận không chiến ác liệt, rồi sau đó bay ra ngoài không gian.

Một đời người, hai bầu trời.

Một bầu trời của chiến tranh.

Một bầu trời của khám phá.

Và ở cả hai nơi ấy, cái tên Phạm Tuân đều trở thành một phần đáng nhớ của lịch sử Việt Nam.