Phạm Tuân-Phi công huyền thoại
Phạm Tuân-Phi công huyền thoại
Phạm Tuân – Từ bầu trời Tổ quốc đến khoảng không vô tận
Có những con người khi nhắc đến tên, người ta lập tức nhớ đến những chiến công hiển hách. Nhưng cũng có những con người mà điều khiến người khác kính trọng không chỉ là những vinh quang họ đạt được, mà còn là sự bình dị trong cách sống, khiêm nhường trong cách nghĩ và tận tụy trong từng việc mình làm. Trung tướng Phạm Tuân là một người như thế.
Đối với nhiều người Việt Nam, ông là người đầu tiên đưa lá cờ đỏ sao vàng bay vào vũ trụ. Với lịch sử dân tộc, ông là người phi công đầu tiên trên thế giới bắn rơi máy bay B-52 của Mỹ bằng tiêm kích rồi trở về an toàn. Nhưng điều khiến tôi khâm phục hơn cả không phải những danh hiệu Anh hùng hay quân hàm Trung tướng, mà là một câu nói rất giản dị của ông:
"Tôi chỉ nghĩ mình trở thành một người chiến sĩ."
Chính sự giản dị ấy đã làm nên một người anh hùng.
Ngày 2 tháng 9 năm 1965, giữa không khí sục sôi của cả nước lên đường đánh giặc, chàng thanh niên Phạm Tuân khoác ba lô nhập ngũ. Khi ấy, ông không hề nghĩ mình sẽ trở thành phi công, càng không thể hình dung có ngày được bay vào vũ trụ.
Sinh ra ở vùng quê Bắc Bộ, tuổi thơ của ông gắn với ruộng đồng, lũy tre và những cánh đồng lúa. Máy bay đối với cậu thanh niên năm ấy là điều quá xa vời. Điều duy nhất ông nghĩ đến là được đứng trong hàng ngũ những người lính bảo vệ Tổ quốc.
Khát vọng ấy tưởng chừng sẽ gặp trở ngại ngay từ những ngày đầu.
Khi tham gia tuyển chọn phi công, Phạm Tuân không đạt yêu cầu vì mắc chứng hở van tim bẩm sinh. Đối với nhiều người, đó có thể là dấu chấm hết cho ước mơ được bay.
Nhưng đối với ông, đó chỉ là điểm bắt đầu của một hành trình vượt lên chính mình.
Được cử sang Liên Xô học nghề thợ máy, Phạm Tuân không hề buông xuôi. Ông âm thầm rèn luyện sức khỏe mỗi ngày, kiên trì tập luyện để khắc phục điểm yếu của bản thân. Những nỗ lực ấy cuối cùng đã được đền đáp. Một năm sau, khi cần tuyển bổ sung học viên phi công, các bác sĩ xác nhận sức khỏe của ông đã đủ tiêu chuẩn.
Nếu không có ý chí ấy, lịch sử có lẽ đã không có một Phạm Tuân của hôm nay.
Những năm tháng chiến tranh chống Mỹ là quãng đời thử thách khắc nghiệt nhất đối với người phi công trẻ.
Bầu trời miền Bắc những năm 1972 rực sáng bởi bom đạn. Không quân Mỹ liên tục sử dụng B-52 – loại máy bay ném bom chiến lược được mệnh danh là "pháo đài bay", với niềm tin rằng chúng gần như bất khả xâm phạm.
Trong hoàn cảnh ấy, những phi công MiG của Việt Nam vẫn cất cánh.
Đêm 27 tháng 12 năm 1972, Phạm Tuân nhận nhiệm vụ xuất kích.
Đó không chỉ là một trận không chiến.
Đó là cuộc đối đầu giữa ý chí của một dân tộc với sức mạnh quân sự hiện đại bậc nhất thế giới.
Bằng sự bình tĩnh, lòng dũng cảm và kỹ năng điêu luyện, ông đã tiếp cận mục tiêu, phóng tên lửa tiêu diệt chiếc B-52 rồi đưa máy bay trở về an toàn.
Chiến công ấy trở thành dấu son chói lọi trong lịch sử Không quân Việt Nam.
Nhưng khi được hỏi về điều đó, Phạm Tuân chưa bao giờ nhận mình là người phi thường.
Ông chỉ nói rằng mình đã làm đúng nhiệm vụ của một người lính.
Có lẽ, chính những con người không nghĩ mình là anh hùng lại thường làm nên những điều anh hùng nhất.
Năm 1980, cuộc đời Phạm Tuân bước sang một chương mới.
Việt Nam lần đầu tiên tuyển chọn phi công tham gia chương trình bay vào vũ trụ cùng Liên Xô.
Một lần nữa, tên ông không có trong danh sách đầu tiên.
Nhưng cũng giống như nhiều lần trước, ông không bỏ cuộc.
Sau những vòng tuyển chọn khắt khe về sức khỏe, chuyên môn và tâm lý, Phạm Tuân được lựa chọn.
Những ngày huấn luyện chuẩn bị cho chuyến bay vũ trụ hoàn toàn khác với cuộc sống của một phi công chiến đấu.
Nếu như người lính không quân cần sự quyết đoán và tốc độ thì nhà du hành vũ trụ lại phải rèn luyện tính chính xác đến từng chi tiết nhỏ.
Ông từng chia sẻ rằng mình phải học cách trở nên ngăn nắp, cẩn trọng và kiên nhẫn hơn từng ngày.
Đó không chỉ là quá trình học nghề.
Đó là quá trình rèn luyện bản lĩnh.
Tháng 7 năm 1980, con tàu Soyuz đưa Phạm Tuân cùng nhà du hành vũ trụ Viktor Gorbatko rời bệ phóng Baikonur, hướng vào khoảng không vô tận.
Lần đầu tiên trong lịch sử, một người Việt Nam nhìn thấy Tổ quốc từ ngoài không gian.
Trong hơn một tuần làm việc trên quỹ đạo, ông thực hiện nhiều thí nghiệm khoa học và chụp những bức ảnh đầu tiên của Việt Nam từ vũ trụ.
Đó không chỉ là niềm tự hào của riêng ông.
Đó là niềm tự hào của cả dân tộc.
Điều khiến tôi suy ngẫm nhất không phải là những tấm huân chương hay những danh hiệu cao quý mà ông được trao tặng.
Điều đáng quý nhất là sau tất cả những vinh quang ấy, Phạm Tuân vẫn giữ nguyên sự khiêm nhường của một người lính.
Khi được hỏi bí quyết để trở thành anh hùng, ông chỉ mỉm cười và nói rằng mình "gặp thời cơ".
Nhưng rồi ông giải thích:
Thời cơ đến với nhiều người.
Điều quyết định là bản lĩnh.
Theo ông, bản lĩnh được tạo nên từ hai yếu tố: ý chí và cách làm.
Chỉ có quyết tâm mà không biết cách thực hiện thì không thể thành công.
Ngược lại, có tài năng nhưng thiếu ý chí cũng sẽ không vượt qua được thử thách.
Đó là bài học giản dị nhưng sâu sắc.
Không chỉ dành cho người lính.
Mà dành cho tất cả chúng ta.
Ngoài đời, Trung tướng Phạm Tuân luôn mang phong thái gần gũi.
Những người từng gặp ông đều cảm nhận được sự chân thành, điềm đạm và khiêm nhường.
Ông chưa bao giờ làm người đối diện cảm thấy khoảng cách bởi quân hàm hay những thành tựu của mình.
Trong gia đình, ông cũng là một người chồng mẫu mực.
Sau nhiều thập kỷ đồng hành cùng người vợ là bác sĩ quân y, ông thường vui vẻ nói rằng:
"Bây giờ tôi mới hiểu ra, vợ nói cái gì cũng phải."
Một câu nói hóm hỉnh nhưng chứa đựng sự trân trọng dành cho người bạn đời đã cùng ông đi qua những năm tháng gian khó.
Có lẽ, một người anh hùng thực sự không chỉ biết chiến thắng trên bầu trời hay trong vũ trụ.
Mà còn biết gìn giữ hạnh phúc trong mái ấm của mình.
Đọc câu chuyện về Trung tướng Phạm Tuân, tôi hiểu rằng danh hiệu anh hùng không phải được tạo nên bởi những lời ca ngợi.
Danh hiệu ấy được tạo nên từ những tháng ngày âm thầm rèn luyện, từ sự kiên trì vượt qua giới hạn của bản thân, từ tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ ở bất cứ nơi đâu Tổ quốc cần.
Thế hệ trẻ hôm nay không còn phải đối mặt với bom đạn chiến tranh.
Nhưng chúng ta vẫn cần bản lĩnh mà Phạm Tuân đã nhắc đến: có ý chí để dám ước mơ và có cách làm để biến ước mơ thành hiện thực.
Đó là học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, sống trung thực, có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và đất nước.
Ngọn lửa của một thời chiến tranh đã lùi xa, nhưng ngọn lửa của khát vọng cống hiến thì chưa bao giờ tắt.
Trung tướng Phạm Tuân đã bay qua bầu trời Tổ quốc, bay vào khoảng không của nhân loại và để lại một dấu ấn không chỉ trong lịch sử quân sự hay lịch sử chinh phục vũ trụ, mà còn trong trái tim của nhiều thế hệ người Việt Nam.
Bởi điều làm nên tầm vóc của ông không chỉ là những chuyến bay.
Mà còn là cách ông sống.
Một người anh hùng bình dị.
Một người lính suốt đời trung thành với Tổ quốc.
Một ngọn lửa đẹp của thời hoa lửa, sẽ mãi soi sáng con đường của các thế hệ hôm nay và mai sau.
