PHẠM VĂN CỘI – NGỌN CỜ DIỆT MỸ CỦA DU KÍCH CỦ CHI
iữa vùng “đất thép” Củ Chi, nơi chiến tranh diễn ra vô cùng khốc liệt, có những người du kích từ chính ruộng đồng, xóm ấp đã cầm súng đứng lên bảo vệ quê hương. Một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào ấy là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Văn Cội – người xã đội trưởng đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng và anh dũng hy sinh.
Phạm Văn Cội sinh năm 1940, dân tộc Kinh, quê ở xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh. Ông sinh ra trong một gia đình nghèo. Cha và chị gái bị thực dân Pháp giết hại, bản thân phải lao động làm thuê cực nhọc từ nhỏ. Những mất mát ấy cùng sự giáo dục của cách mạng đã hun đúc trong người thanh niên Củ Chi ý chí đấu tranh mạnh mẽ.
Từ người công nhân cao su trở thành du kích
Năm 1960, nghe tin phong trào Đồng khởi phát triển ở quê nhà, Phạm Văn Cội thôi công việc cạo mủ tại đồn điền cao su, trở về Nhuận Đức tham gia đội tự vệ mật, sau đó trở thành chiến sĩ du kích ấp.
Trong điều kiện vũ khí vô cùng thiếu thốn, ông cùng đồng đội tìm mọi cách tự trang bị phương tiện chiến đấu. Không có đủ súng đạn, Phạm Văn Cội tự làm chông đinh, cung tên và nhiều loại vũ khí tự tạo.
Năm 1961, trên cương vị Tiểu đội trưởng du kích, ông dẫn đường cho bộ đội truy đánh lực lượng địch tập nhảy dù và trực tiếp tiêu diệt nhiều tên bằng những vũ khí còn rất thô sơ.
Một năm sau, thử thách lớn hơn xuất hiện.
Năm 1962, quân chủ lực đối phương mở cuộc càn vào xã đúng lúc phần lớn du kích trong ấp đang đi làm hoặc công tác xa. Chỉ còn một mình tại vị trí chiến đấu, Phạm Văn Cội vẫn quyết không rút lui. Ông sử dụng súng trường và lựu đạn đánh chặn, diệt 5 tên, góp phần buộc đối phương phải bỏ dở cuộc càn.
Đối đầu với xe bọc thép
Năm 1963, lần đầu tiên xe bọc thép M113 xuất hiện trong một cuộc càn tại địa phương.
Đây là phương tiện chiến đấu gây nhiều khó khăn cho lực lượng du kích vốn trang bị hạn chế. Nhưng Phạm Văn Cội cùng một đồng đội đã tìm cách tiếp cận, sử dụng lựu đạn đánh đứt xích một chiếc xe, đồng thời tiêu diệt nhiều binh lính đối phương.
Trận đánh có ý nghĩa đặc biệt đối với lực lượng du kích địa phương: phương tiện cơ giới hiện đại của đối phương không phải là mục tiêu không thể đánh được nếu biết nghiên cứu cách đánh và có quyết tâm chiến đấu.
Sau chiến công này, Phạm Văn Cội lần lượt được giao nhiệm vụ Ấp đội trưởng rồi Xã đội phó.
Trong hai năm 1964–1965, ông tiếp tục chỉ huy du kích bám địa bàn, đánh địch, bảo vệ nhân dân. Dù vết thương còn đau, Phạm Văn Cội vẫn thường xuyên nghiên cứu trận địa, củng cố thế trận phòng thủ của xã và huấn luyện quân sự cho lực lượng du kích.
Tám ngày bám trụ chống cuộc càn lớn
Ngày 8/1/1966, quân Mỹ mở một cuộc càn quét lớn vào Củ Chi.
Suốt 8 ngày liên tục, Phạm Văn Cội lãnh đạo và chỉ huy du kích kiên cường bám đánh. Theo tư liệu được cung cấp, lực lượng du kích dưới sự chỉ huy của ông đã diệt 111 quân đối phương, bắn rơi và phá hủy 7 máy bay lên thẳng, 1 máy bay khu trục cùng nhiều xe cơ giới, góp phần buộc đối phương phải rút lui và bỏ dở cuộc càn.
Chỉ một tháng sau, vào tháng 2/1966, ông tiếp tục năm lần chỉ huy đồng đội tập kích và chặn đánh các đơn vị cơ giới tiến vào xã. Riêng Phạm Văn Cội được ghi nhận diệt 6 xe bọc thép, tiêu diệt nhiều quân đối phương và thu vũ khí.
Đến tháng 4/1966, ông dẫn một số du kích vượt qua hàng rào và bãi mìn, bí mật thâm nhập căn cứ Đồng Dù, gài mìn phá hủy hai xe và tháo gỡ mìn của đối phương đem về sử dụng.
Kiên cường giữa vòng vây
Tháng 9/1966, một cuộc càn lớn khác kéo dài 12 ngày diễn ra tại địa phương.
Trời mưa liên tục khiến nhiều công sự bị sạt lở. Một số chiến sĩ thương vong, trong khi các tuyến liên lạc phía sau bị chia cắt.
Trong tình thế đó, Phạm Văn Cội cùng một đồng đội quyết định ở lại chặn đối phương để bảo vệ thương binh.
Hai xe cơ giới trúng mìn, trong khi những chiếc còn lại tiếp tục áp sát. Bộ binh đối phương tổ chức nhiều đợt tiến công vào vị trí của hai người.
Phạm Văn Cội vẫn bình tĩnh sử dụng lựu đạn chiến đấu. Hai người chặn đứng ba đợt tiến công, tiêu diệt 25 quân đối phương, bảo vệ đồng đội an toàn.
Những trận đánh liên tiếp đã đưa ông trở thành một trong những gương tiêu biểu của phong trào du kích chiến tranh ở Củ Chi.
Theo tư liệu, trong quá trình chiến đấu, riêng Phạm Văn Cội đã tiêu diệt 120 quân Mỹ, 8 xe cơ giới và 1 máy bay lên thẳng.
Chiến đấu đến viên đạn cuối cùng
Trong một trận chống càn vào mùa khô năm 1967, Phạm Văn Cội, khi đó là Xã đội trưởng, chỉ huy lực lượng du kích phối hợp với đơn vị chủ lực chiến đấu chống cuộc tiến công bằng xe cơ giới.
Sau trận đánh, ông đi kiểm tra trận địa.
Giữa đường, Phạm Văn Cội bất ngờ gặp lực lượng đối phương phục kích.
Không chịu khuất phục, người Xã đội trưởng Củ Chi chiến đấu đến viên đạn cuối cùng rồi anh dũng hy sinh.
Cuộc đời ông dừng lại khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những gì Phạm Văn Cội để lại đã trở thành hình ảnh tiêu biểu cho tinh thần chiến đấu của du kích Củ Chi: bám đất, bám dân, tự tạo vũ khí, chủ động tìm cách đánh và kiên quyết bảo vệ quê hương.
Ngày 17/9/1967, Phạm Văn Cội được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.
Từ một người lao động nghèo trở về quê hương tham gia đội tự vệ mật, rồi trở thành Tiểu đội trưởng, Ấp đội trưởng, Xã đội phó và Xã đội trưởng, Phạm Văn Cội đã dành trọn tuổi trẻ của mình cho cuộc chiến đấu trên chính mảnh đất Củ Chi.
Phạm Văn Cội – người du kích đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng – là một trong những biểu tượng của ý chí “đất thép thành đồng”, nơi những con người bình dị đã tạo nên sức mạnh phi thường trong chiến tranh.
