PHẠM VĂN ĐỒNG – DẤU ẤN CỦA MỘT NHÀ LÃNH ĐẠO TRÊN MẶT TRẬN NGOẠI GIAO

Trong hành trình hoạt động cách mạng của Phạm Văn Đồng, ngoại giao là một lĩnh vực để lại dấu ấn đặc biệt. Từ Hội nghị Fontainebleau năm 1946 đến Hội nghị Giơnevơ năm 1954 và những năm giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, ông đã tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng của nền ngoại giao Việt Nam trong những năm tháng đầy thử thách.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đứng trước nhiều nhiệm vụ cấp bách. Phạm Văn Đồng khi đó được giao chức Bộ trưởng Bộ Tài chính trong Chính phủ lâm thời và giữ chức Phó Trưởng ban Thường vụ Quốc hội khóa I.

Tháng 6 năm 1946, ông được giao trọng trách Trưởng phái đoàn Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tham dự Hội nghị Fontainebleau tại Pháp. Đây là một trong những nhiệm vụ đối ngoại quan trọng của Nhà nước Việt Nam mới thành lập.

Khi chiến tranh Đông Dương bùng nổ, Phạm Văn Đồng được cử làm đại diện của Đảng và Chính phủ tại miền Nam Trung Bộ. Năm 1947, ông được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, đến năm 1949 trở thành Ủy viên chính thức. Cũng trong năm 1949, ông được giao giữ chức Phó Thủ tướng Chính phủ và Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng.

Tại Đại hội lần thứ II của Đảng năm 1951, Phạm Văn Đồng được bầu vào Bộ Chính trị Trung ương Đảng. Ba năm sau, ông tiếp tục đảm nhận một nhiệm vụ ngoại giao đặc biệt quan trọng: Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Giơnevơ về Đông Dương.

Hội nghị Giơnevơ là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử ngoại giao Việt Nam. Việc Phạm Văn Đồng trực tiếp dẫn đầu đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam tham dự hội nghị thể hiện vị trí quan trọng của ông trong hoạt động đối ngoại của đất nước thời kỳ đó.

Sau Hội nghị Giơnevơ, tháng 9 năm 1954, Phạm Văn Đồng giữ chức Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, đồng thời là Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng. Ông đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đến tháng 2 năm 1961.

Theo những tư liệu được cung cấp, trên cương vị này, Phạm Văn Đồng dành nhiều thời gian và công sức cho việc xây dựng chính sách đối ngoại trong thời kỳ hòa bình, tổ chức lại bộ máy Bộ Ngoại giao và xây dựng mạng lưới hoạt động đối ngoại phù hợp với yêu cầu khôi phục, phát triển đất nước và đấu tranh thống nhất nước nhà.

Một đóng góp đáng chú ý khác là công tác cán bộ. Phạm Văn Đồng quan tâm đến việc bồi dưỡng đội ngũ cán bộ ngoại giao. Nhiều thế hệ cán bộ ngoại giao được ông dìu dắt và trưởng thành, sau này đảm nhận những vị trí quan trọng trong Bộ Ngoại giao.

Hoạt động ngoại giao của ông vì vậy không chỉ thể hiện ở những hội nghị quốc tế mà còn ở công việc xây dựng nền tảng lâu dài cho ngành ngoại giao. Chính từ quá trình đó, những kinh nghiệm, phương thức hoạt động và đội ngũ cán bộ của nền ngoại giao Việt Nam từng bước được củng cố.

Phạm Văn Đồng được tư liệu đánh giá là một nhà ngoại giao nổi tiếng của Việt Nam trong nửa cuối thế kỷ XX, là một trong những người vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về ngoại giao và đường lối đối ngoại của Đảng vào thực tiễn hoạt động của đất nước.

Nhưng phía sau những hội nghị quốc tế và những trọng trách lớn ấy là một quá trình hoạt động cách mạng kéo dài nhiều thập kỷ. Người từng bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo năm 1929 sau này trở thành người đứng đầu nhiều đoàn đàm phán và đảm nhận cương vị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

Từ nhà tù Côn Đảo đến bàn đàm phán quốc tế, từ một người hoạt động cách mạng trẻ tuổi đến một nhà lãnh đạo cấp cao của Nhà nước, chặng đường ấy phản ánh một phần cuộc đời hoạt động lâu dài của Phạm Văn Đồng và cũng gắn với quá trình trưởng thành của nền ngoại giao Việt Nam hiện đại.