Phạm Văn Khoa
"Cánh chim đầu đàn" của nền điện ảnh cách mạng Việt Nam, người đạo diễn các bộ phim kinh điển chuyển thể từ các tác phẩm văn học hiện thực phê phán như Chị Dậu và Làng Vũ Đại ngày ấy.
NSND Phạm Văn Khoa là một trong những người đặt nền móng đầu tiên cho ngành Điện ảnh Việt Nam từ những ngày ở chiến khu Việt Bắc (thuộc Đội đèn chiếu, Chi hội điện ảnh). Ông là người có công lớn trong việc thành lập Doanh nghiệp quốc gia Chiếu bóng và Chụp ảnh Việt Nam năm 1953 theo sắc lệnh của Hồ Chủ tịch.
Tên tuổi của ông tỏa sáng rực rỡ nhất ở vai trò đạo diễn nghệ thuật. Với tư duy điện ảnh sắc sảo và sự thấu cảm sâu sắc với số phận người nông dân, ông đã đưa các nhân vật văn học kinh điển từ trang sách lên màn ảnh một cách xuất sắc. Hai bộ phim "Chị Dậu" (chuyển ứng từ tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố) và "Làng Vũ Đại ngày ấy" (tổng hợp các truyện ngắn của Nam Cao) dưới bàn tay dàn dựng của ông đã trở thành những kiệt tác của điện ảnh hiện thực Việt Nam. Ông không chỉ giỏi chọn diễn viên (như việc phát hiện ra NSƯT Đức Lưu vào vai Thị Nở) mà còn biết cách tạo ra những khung hình đầy ám ảnh, lột tả trọn vẹn cái ngột ngạt, bi kịch của xã hội cũ. Sự cống hiến của ông đã định hình nên ngôn ngữ điện ảnh chính quy, giàu bản sắc dân tộc cho nước nhà.
