PHẠM VĂN RY – TỪ CẬU BÉ BÁN KẸO ĐẾN ANH HÙNG ĐẶC CÔNG

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, có những người bước vào cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ trưởng thành giữa chiến trường, từ những nhiệm vụ tưởng như nhỏ bé để trở thành những chiến sĩ gan dạ, mưu trí. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Văn Ry là một trong những con người như thế.

Phạm Văn Ry sinh năm 1933, dân tộc Kinh, quê xã Đông Thạnh, huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh. Xuất thân trong một gia đình dân nghèo thành thị, từ nhỏ đồng chí đã phải bươn chải kiếm sống. Chính những năm tháng lam lũ ấy đã sớm rèn cho Phạm Văn Ry sự nhanh nhẹn, tháo vát và khả năng ứng biến.

Cách mạng Tháng Tám thành công khi Phạm Văn Ry mới khoảng 13 tuổi. Tuổi còn nhỏ nhưng khát vọng tham gia kháng chiến đã thôi thúc đồng chí tìm mọi cách để được đứng trong hàng ngũ cách mạng.

Khẩu súng đầu tiên của cậu bé bán kẹo

Tháng 9-1945, khi đang đi bán kẹo như thường lệ, Phạm Văn Ry phát hiện sơ hở của đối phương.

Cậu thiếu niên đã tìm cách lấy được một khẩu súng trường và mang về giao cho bộ đội.

Không lâu sau, tháng 10-1945, Phạm Văn Ry được nhận vào quân đội.

Hai năm đầu làm nhiệm vụ liên lạc, dù tuổi đời còn rất trẻ, đồng chí nhiều lần bí mật vào các vị trí đối phương và theo tư liệu đã lấy được 18 khẩu súng cùng 9 quả lựu đạn để bổ sung trang bị cho đơn vị.

Năm 1947, Phạm Văn Ry còn vận động được một người chú họ đang là trung úy trong lực lượng đối phương mang theo 12 súng ngắn, 1 trung liên, 4 tiểu liên và 10.000 viên đạn trở về với cách mạng.

Những việc làm ấy sớm cho thấy một phẩm chất nổi bật của Phạm Văn Ry: không chỉ gan dạ mà còn đặc biệt mưu trí.

Bị bắt, chịu tra tấn vẫn không khai

Tháng 2-1948, Phạm Văn Ry bị bắt.

Đối phương dùng nhiều hình thức tra khảo khắc nghiệt nhằm buộc đồng chí cung cấp thông tin. Dù nhiều lần kiệt sức, Phạm Văn Ry vẫn kiên quyết không khai báo.

Không thu được thông tin, họ chuyển đồng chí sang đồn Hà Chiểu.

Trong một lần bị đưa ra ngoài làm việc, nhận thấy người lính canh sơ hở, Phạm Văn Ry lập tức nắm lấy thời cơ, giành được súng rồi chạy thoát, trở về đơn vị tiếp tục chiến đấu.

Bị bắt không làm người chiến sĩ trẻ chùn bước. Trái lại, những năm sau đó là khoảng thời gian Phạm Văn Ry tiếp tục lập nhiều thành tích.

Người chiến sĩ đánh giao thông

Trong hai năm 1948–1949, Phạm Văn Ry chỉ huy một tổ thực hiện nhiệm vụ đánh phá phương tiện giao thông của đối phương.

Theo tư liệu, tổ của đồng chí đã phá hủy 7 đầu máy xe lửa, trong đó Phạm Văn Ry trực tiếp phá 5 đầu máy.

Khả năng cải trang và tiếp cận mục tiêu cũng được đồng chí vận dụng trong nhiều nhiệm vụ.

Có lần, Phạm Văn Ry giấu dụng cụ trong người, giả làm người đi nhặt chim thuê để tiếp cận một sĩ quan Pháp. Suốt ba ngày, đồng chí kiên trì tạo lòng tin, chờ thời cơ thích hợp mới hành động và thu được một khẩu súng carbine mang về đơn vị.

Tháng 4-1949, Phạm Văn Ry tiếp tục thực hiện một nhiệm vụ táo bạo tại Nhị Bình. Đồng chí tiếp cận và tiêu diệt viên đồn trưởng, đồng thời thu được súng cùng một cặp tài liệu quan trọng.

Theo nguồn tư liệu, những tài liệu này sau đó giúp lực lượng cách mạng phát hiện và bắt 40 phần tử phản động đã xâm nhập vào hàng ngũ ta.

Giữ vững “đường máu”

Từ tháng 2-1950 đến tháng 6-1951, Phạm Văn Ry được giao nhiệm vụ giao liên, dẫn đường cho cán bộ.

Đoạn đường đồng chí phụ trách thường xuyên bị đối phương phục kích. Cán bộ đi qua đây luôn phải đối mặt với nguy cơ bị bắt hoặc hy sinh nên khu vực này được gọi là “đường máu”.

Nhiều lần gặp tình huống nguy hiểm, Phạm Văn Ry vẫn bình tĩnh tìm cách đưa cán bộ vượt qua.

Có lần bị bao vây, đồng chí nhanh chóng cất giấu tài liệu, sau đó chủ động chiến đấu, thu hút sự chú ý về phía mình để tạo điều kiện cho cán bộ thoát khỏi khu vực nguy hiểm.

Trong suốt thời gian đảm nhiệm tuyến liên lạc, Phạm Văn Ry đã góp phần bảo đảm an toàn cho cán bộ, không để thất lạc tài liệu và duy trì đường dây liên lạc.

Ở một chiến trường mà thông tin và liên lạc có ý nghĩa sống còn, đó là một thành tích đặc biệt quan trọng.

Không chỉ đánh địch mà còn làm công tác vận động

Cuối năm 1953 – đầu năm 1954, nhiệm vụ của Phạm Văn Ry chuyển sang một lĩnh vực khác: xây dựng cơ sở trong vùng đối phương kiểm soát và thực hiện công tác vận động binh lính.

Đây là công việc đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo và khả năng thuyết phục không kém lòng dũng cảm trên chiến trường.

Phạm Văn Ry trực tiếp tiếp xúc với nhân dân, các gia đình và cả những người đang phục vụ trong lực lượng đối phương để tuyên truyền, vận động.

Sau sáu tháng, đồng chí góp phần khôi phục cơ sở tại hai xã từng bị phá vỡ.

Theo tư liệu, qua gần một năm hoạt động, công tác vận động của Phạm Văn Ry đã góp phần làm tan rã ba đại đội, đồng thời vận động nhiều người rời bỏ hàng ngũ đối phương trở về địa phương.

Mười năm – một hành trình trưởng thành

Từ cậu bé bán kẹo mới hơn mười tuổi đến người Tiểu đội trưởng đặc công, Phạm Văn Ry đã trải qua khoảng mười năm hoạt động và chiến đấu đầy thử thách.

Theo thành tích được ghi nhận trong tư liệu, đồng chí đã trực tiếp:

phá 5 đầu máy xe lửa, 1 xe bọc thép; tiêu diệt 41 đối phương; thu 20 khẩu súng; góp phần vận động 3 đại đội rời bỏ hàng ngũ và 166 người khác trở về địa phương làm ăn.

Phạm Văn Ry được khu và huyện 6 lần khen thưởng, hai lần được thưởng súng ngắn.

Điều đáng chú ý trong câu chuyện của Phạm Văn Ry không chỉ nằm ở những con số chiến công. Ở mỗi nhiệm vụ, đồng chí lại thể hiện một năng lực khác nhau: khi làm liên lạc, khi đánh phá giao thông, khi hoạt động bí mật, khi bảo vệ cán bộ và khi làm công tác vận động.

Nhưng xuyên suốt tất cả vẫn là ba phẩm chất:

Gan dạ – mưu trí – kiên định.

Anh hùng khi tuổi đời còn rất trẻ

Ngày 7-5-1956, Phạm Văn Ry được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tặng Huân chương Quân công hạng Ba và tuyên dương danh hiệu:

ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN

Khi được tuyên dương, đồng chí là Tiểu đội trưởng đặc công thuộc Phân khu miền Tây Nam Bộ, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Từ một thiếu niên nghèo phải bươn chải bán kẹo kiếm sống, Phạm Văn Ry đã trưởng thành thành một người chiến sĩ đặc công với khả năng hoạt động bí mật, ứng biến và vận động quần chúng đặc biệt nổi bật.

Câu chuyện ấy là một lát cắt về thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm đầu kháng chiến: tuổi đời có thể rất trẻ, nhưng ý chí dành cho độc lập của đất nước lại vô cùng lớn lao.