Phạm Văn Xảo – Danh tướng Ninh Kiều, Tốt Động và cái chết oan

Phạm Văn Xảo (?–1430) người miền Kinh lộ (vùng Thăng Long), không rõ gia thế. Năm 1418, khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ, ông được trao chức Khu mật đại sứ, theo giúp Lê Lợi. Tháng 8 năm 1426, ông cùng Lý Triện, Trịnh Khả, Đỗ Bí chỉ huy cánh quân Tây Bắc, dùng kế nhử địch đại phá quân Minh ở Ninh Kiều, chém hơn hai nghìn tên, Trần Trí tháo chạy – trận này được Nguyễn Trãi ngợi ca: 'Ninh Kiều máu chảy thành sông'. Sau đó ông cùng các tướng mai phục ở Tốt Động–Chúc Động, đánh tan 10 vạn quân Vương Thông, khiến Vương Thông trọng thương, cố thủ trong thành Đông Quan ('Tốt Động thây phơi đầy nội'). Năm 1427, ông cùng Trịnh Khả trấn giữ ải Lê Hoa, chặn đứng 5 vạn viện binh của Mộc Thạnh; khi Liễu Thăng bị chém ở Chi Lăng, Mộc Thạnh bỏ chạy, ông truy kích ở Lãnh Cầu, Đan Xá, chém hơn một vạn quân. Năm 1428, ông được phong Thái bảo, ban quốc tính; năm 1429 tên ông khắc ở hàng thứ ba trong bảng khai quốc công thần, tước Huyện Thượng hầu. Khoảng năm 1430, Lê Thái Tổ nghe lời gièm pha, sai bắt giết ông. Vua muốn trừ 'mối lo mai sau'; sau đó vua hối hận, thương ông bị oan. Năm 1484, Lê Thánh Tông truy phong ông làm Thái bảo, Thắng quận công.