Phạm Xuân Ẩn

Trong những năm cao điểm của chiến tranh, Phạm Xuân Ẩn làm phóng viên cho Time Magazine tại Sài Gòn. Nhờ sự thông minh và đáng tin cậy, ông thường xuyên được các sĩ quan Mỹ, tướng lĩnh quân đội Sài Gòn mời dự họp, trao đổi thông tin. Với họ, ông chỉ là một nhà báo Việt Nam am hiểu tình hình.

Một lần, sau khi dự một cuộc họp quân sự quan trọng của phía Mỹ, Phạm Xuân Ẩn trở về nhà với một bản báo cáo mật được kẹp lẫn trong tài liệu báo chí. Bản báo cáo này chứa kế hoạch hành quân quy mô lớn.

Về đến nhà, ông không lập tức chuyển tin. Ông bình thản chăm sóc đàn chó trong sân, trò chuyện với hàng xóm như thường lệ. Đến tối, ông mới lặng lẽ ngồi vào bàn, phân tích lại toàn bộ nội dung, chọn lọc những điểm then chốt, rồi mã hóa thông tin.

Thay vì mang tài liệu gốc – rất dễ bị lộ – ông ghi nhớ toàn bộ nội dung quan trọng trong đầu, sau đó hủy bản giấy, chỉ chuyển đi những thông tin cốt lõi nhất. Tin tức được chuyển ra ngoài bằng con đường bí mật, an toàn tuyệt đối.

Chính từ những báo cáo như vậy, phía cách mạng nắm được sớm ý đồ và hướng tiến công của đối phương, chủ động đối phó và giảm tổn thất cho bộ đội ta.

Sau này, khi được hỏi vì sao không giữ lại tài liệu gốc cho chắc chắn, Phạm Xuân Ẩn chỉ nói:
“Giấy tờ có thể phản bội con người. Trí nhớ thì không.”

Đó là một trong rất nhiều lần Phạm Xuân Ẩn đứng giữa ranh giới sống – chết, nơi chỉ một hành động nhỏ sai lầm cũng đủ đánh đổi cả mạng sống. Nhưng ông vẫn âm thầm hoàn thành nhiệm vụ suốt hàng chục năm mà không để lộ thân phận.