Phan Bội Châu
(Họ và tên thí sinh: Phạm Quốc Anh)
(Lớp: 12A3 - Trường Trung học phổ thông Lê Hồng Phong)
Cuộc đời và sự nghiệp của Nhà chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu
Phan Bội Châu (tên thật là Phan Văn San, các hiệu là Sào Nam, Đơn Nhi, sinh ngày 26 tháng 12 năm 1867, mất ngày 29 tháng 10 năm 1940) là một trong những thủ lĩnh vĩ đại nhất của phong trào yêu nước Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là nhà tư tưởng, nhà báo, nhà thơ lớn, người đi tiên phong trong việc canh tân đất nước và tìm đường cứu nước thoát khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp.
Thân thế và xuất thân khoa bảng xứ Nghệ
Phan Bội Châu sinh ra tại làng Đan Nhiệm, xã Nam Hòa (nay là xã Xuân Hòa), huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Sớm bộc lộ tư chất thông minh, tinh thông kinh sử và nổi tiếng văn hay chữ tốt, từ trẻ ông đã nuôi chí lớn cứu nước cứu dân trước cảnh nước mất nhà tan. Năm 1900, ông đỗ Giải nguyên (thủ khoa) trường thi Hương Nghệ An, nhưng con đường quan lộ của ông không hướng về vinh hoa phú quý mà trọn đời dành cho sự nghiệp cách mạng.
Chủ trương cứu nước và phong trào Đông Du (1905–1909)
Nhận thức rõ con đường cứu nước theo hệ tư tưởng phong kiến cũ đã lỗi thời, Phan Bội Châu chủ trương dựa vào sự viện trợ bên ngoài và học tập kinh nghiệm canh tân của các nước châu Á tiên tiến để đánh đuổi thực dân Pháp.
Năm 1904, ông thành lập Duy Tân hội, quy tụ các sĩ phu yêu nước tiên tiến lúc bấy giờ.
Năm 1905, ông cùng Cường Để tổ chức phong trào Đông Du, vận động đưa hàng trăm thanh niên ưu tú Việt Nam sang Nhật Bản học tập quân sự, khoa học kỹ thuật với hy vọng đào tạo lực lượng cốt cán để về nước giành độc lập. Tuy nhiên, đến năm 1909, dưới áp lực của thực dân Pháp, chính phủ Nhật Bản đã trục xuất các lưu học sinh và giải tán phong trào, khiến cuộc vận động Đông Du ngưng trệ.
Việt Nam Quang Phục Hội và tư tưởng dân chủ cộng hòa
Không nản lòng trước thất bại của phong trào Đông Du, năm 1912, Phan Bội Châu cùng các đồng chí đã cải tổ Duy Tân hội thành Việt Nam Quang phục Hội tại Quảng Châu (Trung Quốc), lấy tôn chỉ đánh đuổi thực dân Pháp, khôi phục nước Việt Nam và thành lập nước Cộng hòa Dân quốc Việt Nam. Đây là tổ chức cách mạng đầu tiên mang màu sắc dân chủ tư sản, sử dụng phương pháp bạo động vũ trang để giải phóng dân tộc.
Trong thời gian này, ông viết nhiều tác phẩm chính luận sắc bén như Việt Nam vong quốc sử, Hải ngoại huyết thư nhằm thức tỉnh lòng yêu nước, vạch trần tội ác của thực dân Pháp và kêu gọi đồng bào đứng lên cứu nước. Năm 1913, do hoạt động cách mạng sôi nổi, ông bị chính quyền quân phiệt Quảng Tây (Trung Quốc) bắt giam và giam cầm trong ngục tối suốt nhiều năm.
Giai đoạn cuối đời và di sản tinh thần bất hủ
Tháng 6 năm 1925, Phan Bội Châu bị mật thám Pháp bắt cóc tại Thượng Hải và đưa về giam giữ tại Hà Nội. Trước làn sóng đấu tranh sục sôi đòi thả tự do cho ông từ nhân dân khắp cả nước, thực dân Pháp buộc phải tha bổng nhưng bắt ông chịu cảnh "an trí" tại Huế cho đến cuối đời.
Tại đây, dù bị quản thúc chặt chẽ, ông vẫn tiếp tục dùng ngòi bút sắc sảo để tuyên truyền lòng yêu nước, viết sách báo phê phán xã hội cũ và khích lệ thế hệ trẻ. Ông qua đời vào ngày 29 tháng 10 năm 1940 tại Huế, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho toàn thể nhân dân Việt Nam.
Cuộc đời oanh liệt, ý chí kiên cường cùng tư tưởng canh tân đổi mới của nhà chí sĩ Phan Bội Châu mãi mãi là ngọn lửa thiêng liêng soi đường cho các thế hệ yêu nước Việt Nam trên con đường đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc.
