PHAN BỘI CHÂU – CỜ NGHĨA ĐÔNG DU VÀ TÍNH KHÍ CÁCH MẠNG ĐẦU THẾ KỶ XX
Tác giả: Phạm Thị Hồng Nhung
Bước sang đầu thế kỷ XX, trước sự thống trị và khai thác thuộc địa dã dạn của thực dân Pháp, các phong trào vũ trang phong kiến lần lượt thất bại. Lịch sử dân tộc yêu cầu một con đường cứu nước mới. Trong bối cảnh ấy, Phan Bội Châu xuất hiện như một ngọn đuốc sáng rực, mở đầu cho xu hướng cứu nước theo con đường bạo động kết hợp với cải cách, đổi mới tư tưởng cho dân tộc.
Phan Bội Châu (1867 – 1940), tên thật là Phan Văn Tán, hiệu là Sào Nam, quê ở Nam Đàn, Nghệ An. Sinh ra trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng, ông nổi tiếng thông minh từ nhỏ, sớm đỗ Giải nguyên nhưng không chọn con đường làm quan phục vụ triều đình phong kiến đầu hàng. Ông dành trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Năm 1904, Phan Bội Châu thành lập Duy Tân hội – một tổ chức cách mạng bí mật với mục tiêu đánh đuổi thực dân Pháp, khôi phục độc lập cho Việt Nam và thành lập một thể chế quân chủ lập hiến. Nhận thức rõ tầm quan trọng của tri thức và lực lượng trẻ, ông khởi xướng phong trào Đông Du (1905 – 1908), đưa hàng trăm thanh niên Việt Nam sang Nhật Bản học tập quân sự, khoa học và kỹ thuật để trở về cứu nước.
Không chỉ là một nhà hoạt động chính trị tài ba, Phan Bội Châu còn là một nhà văn, nhà thơ cách mạng vĩ đại. Những tác phẩm truyền cảm hứng của ông như "Việt Nam vong quốc sử", "Hải ngoại huyết thư" đã làm rung động hàng triệu trái tim yêu nước, thức tỉnh ý thức dân tộc và tinh thần tự cường của nhân dân ta.
Năm 1912, chịu ảnh hưởng của Cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc, ông cải tổ Duy Tân hội thành Việt Nam Quang phục hội với tôn chỉ giải phóng dân tộc, thành lập nước Cộng hòa Dân quốc Việt Nam. Mặc dù bị thực dân Pháp bắt giữ tại Trung Quốc năm 1925 và đưa về giam lỏng tại Huế cho đến khi qua đời, ngọn lửa yêu nước và tư tưởng tiến bộ của Phan Bội Châu vẫn tỏa sáng, đặt nền móng quan trọng cho phong trào giải phóng dân tộc thời đại sau.
