Phan Đình Giót
Phan Đình Giót (1922–1954) là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, nổi tiếng với hành động lấy thân mình lấp lỗ châu mai trong trận Him Lam, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Hành động của ông trở thành biểu tượng bất tử về lòng dũng cảm và tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của quân dân Việt Nam.
Sinh tại thôn Vĩnh Yên (nay là Vĩnh Phú), xã Cẩm Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình nông dân nghèo, Phan Đình Giót phải đi ở thuê từ nhỏ. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông gia nhập lực lượng tự vệ, rồi năm 1950 xung phong vào bộ đội chủ lực và được kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1952 .
Ông tham gia nhiều chiến dịch lớn như Trung Du, Hòa Bình, Tây Bắc và Điện Biên Phủ. Trong trận Him Lam tối 13/3/1954, khi đơn vị bị hỏa lực địch chặn lại, ông – lúc ấy là Tiểu đội phó Đại đội 58, Tiểu đoàn 428, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 – dù bị thương nặng vẫn dướn người lao cả thân mình bịt kín lỗ châu mai, giúp đồng đội xông lên tiêu diệt cứ điểm . Ông hy sinh lúc 22 giờ 30 phút cùng ngày, ở tuổi 32.
Ngày 31/3/1955, Phan Đình Giót được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì . Hình tượng “lấy thân mình lấp lỗ châu mai” được đưa vào sách giáo khoa, phim tư liệu, tượng đài và tên đường trên khắp cả nước.
Tại quê hương Cẩm Quan, Nhà tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Phan Đình Giót được xây trên nền ngôi nhà cũ, khởi công năm 2024 và xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2025. Công trình là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ . Ngoài ra, tượng bán thân của ông được đặt trang trọng tại Trường THPT Phan Đình Giót ở thành phố Điện Biên Phủ, biểu trưng cho tinh thần chiến đấu kiên cường và lòng yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam
