Phan Đình Linh – Người học viên ở lại biên cương với lời hẹn “ngày về tính sau”

Theo kế hoạch, ngày 20/2/1979, đoàn học viên thực tập của Trường Sĩ quan Chính trị sẽ hoàn thành nhiệm vụ và trở về trường.

Nhưng ba ngày trước thời hạn ấy, tiếng súng đồng loạt vang lên trên toàn tuyến biên giới phía Bắc. Chiến tranh đã biến chuyến thực tập của những học viên sĩ quan thành một cuộc chiến đấu thực sự.

Trong đêm 17/2, Ban chỉ đạo thực tập khẩn cấp báo cáo tình hình về nhà trường. Mệnh lệnh được gửi trở lại rất ngắn gọn: tất cả cán bộ, học viên phải trở về ngay đơn vị, nắm quân chiến đấu; ngày về tính sau.

Trong số những người nhận mệnh lệnh ấy có Trung úy Phan Đình Linh.

Anh sinh năm 1953 tại xã Xuân Yên, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Lớn lên trên vùng quê giàu truyền thống yêu nước, tháng 8/1971, khi vừa bước qua tuổi mười tám, Phan Đình Linh nhập ngũ.

Sau những năm rèn luyện trong quân đội, anh được cử về học tại Trường Sĩ quan Chính trị. Đây là ngôi trường đào tạo những cán bộ vừa làm công tác tư tưởng, vừa trực tiếp tổ chức và chỉ huy bộ đội trong chiến đấu.

Cuối năm 1978, đầu năm 1979, Phan Đình Linh cùng các học viên khóa đầu tiên của trường được đưa đi thực tập tại những đơn vị thuộc Quân khu 1. Anh giữ nhiệm vụ Chính trị viên thực tập tại Đại đội 10, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 677, Sư đoàn 346.

Khi lên đường, những học viên nghĩ rằng đây sẽ là dịp vận dụng kiến thức đã học vào thực tế đơn vị. Không ai biết rằng họ sắp phải làm bài kiểm tra khắc nghiệt nhất của người sĩ quan: dẫn dắt bộ đội chiến đấu giữa chiến trường.

Ngày 17/2/1979, chiến sự bùng nổ. Phan Đình Linh không còn đứng lớp, viết thu hoạch hay quan sát một cuộc diễn tập. Trước mắt anh là đạn pháo, giao thông hào và những đợt tiến công liên tiếp vào trận địa.

Mặc dù chỉ là cán bộ đến đơn vị thực tập, anh lập tức đảm nhận đầy đủ trách nhiệm của một chính trị viên đại đội. Nơi nào tình hình khó khăn, anh có mặt. Bộ phận nào dao động, anh đến động viên. Khi trận địa bị uy hiếp, anh cùng cán bộ đơn vị tổ chức lại lực lượng và trực tiếp tham gia chiến đấu.

Người cán bộ chính trị trong quan niệm của Phan Đình Linh không phải người chỉ đứng phía sau nói lời động viên. Muốn chiến sĩ giữ vững ý chí, người cán bộ trước hết phải bình tĩnh và có mặt ở nơi nguy hiểm nhất.

Ngày 27/2/1979, quân đối phương sử dụng một lực lượng lớn cùng hỏa lực mạnh liên tục tiến công vào trận địa của đơn vị. Cuộc chiến đấu diễn ra ngày càng ác liệt. Sau nhiều đợt đánh phá, một số đoạn giao thông hào của ta bị chiếm.

Đến khoảng 10 giờ, trong khu vực Phan Đình Linh đang giữ chỉ còn bốn người có khả năng tiếp tục chiến đấu. Đạn dược cũng vơi dần.

Trước lực lượng đông hơn nhiều lần, bốn người hoàn toàn có thể rút khỏi vị trí. Nhưng nếu trận địa bị mất, đối phương sẽ có điều kiện phát triển tiến công, đe dọa những đơn vị và khu vực phía sau. Phan Đình Linh quyết định cùng đồng đội tiếp tục bám trụ.

Khi đạn gần cạn, anh chỉ huy chiến sĩ bám sát đối phương, tìm cách thu lấy súng và đạn của họ để tiếp tục chiến đấu. Trong khoảng cách rất gần, ưu thế hỏa lực không còn ý nghĩa như ban đầu. Trận đánh chuyển thành cuộc giằng co quyết liệt trong từng đoạn giao thông hào.

Hết đạn, Phan Đình Linh lao lên khỏi công sự, dùng lưỡi lê chiến đấu. Anh liên tiếp đánh gục những người đang tràn vào vị trí. Khi thấy một quả lựu đạn được ném về phía đồng đội, anh nhanh chóng nhặt lấy và ném trả, chặn đứng đợt xung phong, buộc lực lượng tiến công phải lùi lại.

Trong trận chiến không cân sức ấy, Phan Đình Linh trực tiếp loại khỏi vòng chiến đấu hàng chục đối phương. Quan trọng hơn, sự bình tĩnh và tinh thần quả cảm của anh đã giúp những chiến sĩ còn lại giữ vững ý chí đến phút cuối cùng.

Nhưng lực lượng đối phương tiếp tục tràn lên. Giữa tình thế hiểm nghèo, Phan Đình Linh cùng đồng đội đã anh dũng hy sinh ngay tại trận địa.

Anh ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ và khóa học sĩ quan vẫn chưa kết thúc. Chuyến thực tập chưa có một buổi tổng kết; bản thu hoạch của anh cũng không còn cơ hội được viết thành lời. Nhưng chính lựa chọn ở lại với đơn vị và cuộc chiến đấu đến hơi thở cuối cùng đã trở thành bài học lớn nhất anh để lại.

Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979, hơn hai trăm cán bộ, học viên của Trường Sĩ quan Chính trị đã trực tiếp tham gia chiến đấu. Hai mươi hai người anh dũng hy sinh. Hơn 80% số người tham chiến được khen thưởng; 72 cá nhân được tặng Huân chương Quân công hoặc Huân chương Chiến công.

Phan Đình Linh trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu nhất của thế hệ học viên ấy. Ngày 20/12/1979, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tại Nhà truyền thống Trường Sĩ quan Chính trị, những khẩu súng gắn với quá trình học tập và chiến đấu của Phan Đình Linh được lưu giữ như các hiện vật đặc biệt. Trong đó có khẩu súng từng được biên chế cho anh khi học tập tại trường và những vũ khí anh sử dụng trên chiến trường.

Đó không đơn thuần là những vũ khí đã cũ. Chúng gợi nhắc về một người học viên đã học tập để trở thành cán bộ chính trị nhưng đồng thời luôn rèn luyện kỹ thuật, chiến thuật, sẵn sàng trực tiếp chiến đấu khi Tổ quốc cần.

Nhiều năm sau, câu chuyện về đoàn học viên nhận lệnh “ngày về tính sau” vẫn được kể cho những khóa học mới. Ngày về của họ quả thật đã phải lùi lại. Có những người trở về sau chiến tranh, nhưng cũng có những người như Phan Đình Linh mãi mãi nằm lại nơi biên cương.

Anh không kịp hoàn thành khóa học để nhận tấm bằng sĩ quan. Tuy nhiên, trên trận địa tháng 2/1979, Phan Đình Linh đã hoàn thành bài kiểm tra cao nhất của một người cán bộ quân đội: đặt nhiệm vụ, đồng đội và chủ quyền Tổ quốc lên trên sự an toàn của chính mình.

Lời hẹn “ngày về tính sau” vì thế không chỉ là một mệnh lệnh thời chiến. Đó còn là biểu tượng cho lựa chọn của một thế hệ thanh niên: khi biên cương bị xâm phạm, mọi dự định riêng đều có thể gác lại, chỉ có nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc phải được đặt lên hàng đầu.