Phan Đình Phùng và khí phách thủ lĩnh phong trào Cần Vương

Phan Đình Phùng (1847 - 1895), hiệu là Đình Thông, là một bậc đại thần văn võ song toàn, nhà chí sĩ yêu nước lỗi lạc và là thủ lĩnh tối cao của cuộc khởi nghĩa Hương Khê – cuộc khởi nghĩa tiêu biểu và lớn nhất trong phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỷ XIX.

Sinh ra trong một gia đình danh gia vọng tộc ở vùng đất Hà Tĩnh hiếu học, Phan Đình Phùng sớm đỗ Đình nguyên Tiến sĩ (Hoàng giáp) và giữ chức Ngự sử trong triều đình Huế. Ông nổi tiếng là vị quan vô cùng cương trực, thanh liêm, dám thẳng thắn dâng sạp hèo can ngăn vua chúa và trừng trị những kẻ tham nhũng, không hề nao núng trước quyền uy.

Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược và ép triều đình đầu hàng, hưởng ứng hịch Cần Vương của vua Hàm Nghi, Phan Đình Phùng đã từ bỏ quan tước, trở về quê hương phất cờ khởi nghĩa. Ông đã xây dựng căn cứ Vũ Quang hiểm trở thành một đại bản doanh quân sự vô cùng kiên cố, có hệ thống kho tàng, xưởng đúc súng đạn hiện đại theo mẫu Tây phương do chính các nghĩa sĩ tự nghiên cứu chế tạo. Dưới sự chỉ huy xuất chúng của ông cùng sự hỗ trợ đắc lực của các tướng tài như Cao Thắng, nghĩa quân đã lập nên nhiều chiến công vang dội, đánh bại nhiều cuộc vây quét lớn của quân đội Pháp.

Dù thiếu thốn trăm bề, lực lượng chênh lệch và đối mặt với chiến dịch khủng bố đàn áp dã man của thực dân Pháp (thậm chí chúng còn đào mộ, quật lăng cha mẹ ông để uy hiếp tinh thần), Phan Đình Phùng vẫn giữ vững chí khí hiên ngang, tuyệt đối không khuất phục hay đầu hàng. Ông chiến đấu bền bỉ cho đến hơi thở cuối cùng, hy sinh anh dũng tại căn cứ núi rừng vào năm 1895 trong niềm tiếc thương vô hạn của đồng bào.