PHẦN ĐỜI Ở LẠI

Cha tôi là người có công với cách mạng. Nhưng trong ký ức của tôi, cha trước hết là một khoảng trống. Một khoảng trống kéo dài từ tuổi thơ cho đến tận bây giờ, khi tôi đã già hơn cái tuổi mà cha ra đi.

Tôi không nhớ rõ mặt cha. Thứ tôi nhớ nhiều nhất là dáng mẹ ngồi trước hiên mỗi chiều, mắt nhìn ra con đường đất dẫn vào làng. Mẹ không nói cha sẽ về, cũng không nói cha đã mất. Mẹ chỉ bảo: “Cha con đi việc nước.” Câu nói ấy theo tôi suốt những năm tháng lớn lên, vừa là niềm tự hào, vừa là nỗi chờ đợi không có ngày hẹn.

Ngày cha bị bắt, nhà tôi không có tiếng khóc. Chỉ có một buổi tối im lặng đến lạ. Mẹ gom mấy bộ quần áo của cha, gói lại cẩn thận, đặt lên nóc tủ. Từ đó, chỗ ấy không ai được động tới. Tôi lớn lên cùng cái gói vải cũ ấy, như lớn lên cùng sự hiện diện lặng lẽ của một người đã vắng mặt.

Cha không trở về. Không giấy báo tử, không mộ phần. Chỉ một dòng tin truyền miệng: cha đã hy sinh trong nhà lao. Mẹ tôi nghe tin, ngồi rất lâu, rồi đứng dậy nấu cơm như mọi ngày. Từ hôm đó, mẹ không bao giờ nhắc đến cha trước mặt tôi nữa. Nhưng đêm nào tôi cũng nghe tiếng mẹ ho khan trong buồng, rất nhỏ, rất dài.

Tôi trưởng thành trong chiến tranh và thiếu vắng. Những ngày đói, mẹ chia phần ăn cho tôi nhiều hơn, bảo rằng mẹ không đói. Tôi biết mẹ nói dối, nhưng tôi không dám cãi. Có những lúc tôi tự hỏi: nếu cha còn sống, liệu mẹ có phải gánh phần đời nặng nề đến thế không?

Sau này, khi đất nước hòa bình, cha được công nhận là người có công với cách mạng. Tấm bằng Tổ quốc ghi công được trao về nhà. Mẹ cầm tấm bằng ấy bằng hai tay run run, nước mắt rơi xuống từng chữ. Mẹ không khóc thành tiếng. Chỉ nói rất khẽ: “Vậy là ông ấy không mất vô ích.” Rồi mẹ quay vào buồng, đóng cửa lại. Tôi biết, đó là lần duy nhất mẹ cho phép mình yếu đuối.

Bây giờ, mẹ đã không còn. Tôi giữ lại tấm bằng, gói quần áo cũ của cha, và những câu chuyện chưa bao giờ được kể trọn vẹn. Mỗi lần nhìn di ảnh liệt sĩ đặt trên bàn thờ, tôi thấy vừa tự hào, vừa xót xa. Bởi danh hiệu có thể ghi tên cha trong lịch sử, nhưng không thể trả lại cho mẹ một người chồng, cho tôi một người cha để gọi trong những năm tháng cần nhất.

Tôi kể câu chuyện này không phải để nhắc đến sự hy sinh của cha, mà để nói về phần đời ở lại. Bởi phía sau mỗi người có công với cách mạng, luôn có những con người âm thầm gánh chịu mất mát suốt cả cuộc đời. Họ không được vinh danh, không được gọi tên, nhưng chính họ là những người giữ cho ký ức không bị lãng quên.

Tôi là thân nhân của một người có công cách mạng. Tôi sống phần đời mà cha đã không kịp sống. Và mỗi ngày bình yên trôi qua, tôi hiểu rằng sự hy sinh ấy không chỉ thuộc về quá khứ, mà vẫn đang hiện diện trong từng nhịp thở của những người còn ở lại.