PHAN NGỌC HIỂN
Phan Ngọc Hiển sinh năm 1910 tại làng Thới Bình, quận Châu Thành, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ) trong một gia đình nghèo. Mồ côi cha mẹ từ năm 10 tuổi, ông vượt qua mọi khó khăn gian khổ để học tập và tốt nghiệp Trường Trung học Sư phạm Sài Gòn năm 1931. Từng là một thầy giáo, nhà báo yêu nước đầy nhiệt huyết, ông đã dấn thân vào con đường cách mạng, đem ngòi bút và tri thức để thức tỉnh quần chúng, xây dựng phong trào cách mạng tại vùng đất Cà Mau.
Cuối năm 1938, ông được Tỉnh ủy Bạc Liêu phân công về hoạt động tại Rạch Gốc, Tân Ân (Cà Mau). Tại đây, ông trực tiếp làm nhiệm vụ tuyên truyền, vận động nhân dân, gây dựng cơ sở Đảng và chuẩn bị lực lượng cho cuộc đấu tranh vũ trang giành chính quyền.
Cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai và khí tiết bất khuất ở tuổi 31
Đêm 13 tháng 12 năm 1940, nhận lệnh của Tỉnh ủy Bạc Liêu, Phan Ngọc Hiển trực tiếp chỉ huy lực lượng cách mạng tiến hành cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai. Với sự mưu trí và dũng cảm, tổ xung kích do ông lãnh đạo đã nhanh chóng đánh chiếm tháp Hải Đăng, tiêu diệt tên đồn trưởng Pháp, thu toàn bộ vũ khí và làm chủ hoàn toàn đảo Hòn Khoai. Thắng lợi vang dội này đã trở thành một mốc đỏ chói lọi, được tỉnh Cà Mau chọn làm Ngày truyền thống cách mạng vẻ vang của Đảng bộ, quân và dân trong tỉnh.
Tuy nhiên, do điều kiện liên lạc khó khăn và sự đàn áp gắt gao từ phía kẻ thù, cuộc khởi nghĩa trên đất liền không diễn ra như dự kiến. Sau khi thu nhiều chiến lợi phẩm trở về đất liền, Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí phải rút lui vào rừng sâu để bảo toàn lực lượng. Ngày 22 tháng 12 năm 1940, ông và đồng đội sa vào tay giặc tại bãi Khai Long (xã Đất Mũi).
Dù bị giặc Pháp giam cầm, tra tấn dã man qua nhiều nhà tù ở Bạc Liêu, Cà Mau, Sài Gòn, Phan Ngọc Hiển vẫn giữ trọn khí tiết kiên trung của người chiến sĩ cộng sản. Ngày 12 tháng 7 năm 1941, thực dân Pháp đã đưa ông cùng 9 chiến sĩ Hòn Khoai ra hành quyết tại sân vận động thị xã Cà Mau. Trước họng súng kẻ thù, ông đã hiên ngang dõng dạc tuyên bố: "Những người cộng sản coi cái chết rất bình thường. Chúng tôi sẵn sàng chết để tranh đấu cho đồng bào được ấm no... Nhất định Việt Nam sẽ được độc lập!". Phan Ngọc Hiển đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn 31 tuổi, để lại tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước và ý chí bất khuất cho muôn đời sau.
