Phan Ngọc Hiển – Bất tử cùng bản hùng ca Hòn Khoai

Ở phía Tây Nam của Tổ quốc, Hòn Khoai nằm giữa biển trời Cà Mau, cách xa đất liền nhưng lại giữ một vị trí đặc biệt trong lịch sử cách mạng địa phương. Ngày nay, nhắc đến hòn đảo này, người ta không chỉ nhớ đến cảnh sắc thiên nhiên mà còn nhớ đến cuộc khởi nghĩa ngày 13/12/1940 và người chiến sĩ đã lãnh đạo cuộc đấu tranh ấy: Phan Ngọc Hiển.

Phan Ngọc Hiển là một trí thức trẻ, từng theo học ngành sư phạm. Năm 1931, ông đến vùng Rạch Gốc – Tân Ân dạy học. Miền đất rừng ngập mặn khi ấy còn nhiều thiếu thốn, đời sống người dân chịu sự áp bức của chế độ thực dân. Trong quá trình dạy học và gắn bó với quần chúng, ông dần tham gia hoạt động cách mạng, vận động người dân nâng cao nhận thức và xây dựng cơ sở đấu tranh.

Đối với Phan Ngọc Hiển, lớp học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức. Qua sự gần gũi với người dân, ông hiểu rõ hơn những bất công đang diễn ra trong đời sống và những mong mỏi của người lao động. Bên cạnh hoạt động tuyên truyền, ông còn sử dụng ngòi bút để phản ánh nỗi khổ của người dân và lên án chính sách cai trị của thực dân Pháp.

Từ năm 1932 đến năm 1940, ông trở thành một trong những cán bộ có vai trò quan trọng đối với phong trào cách mạng ở vùng Năm Căn, trong đó có Rạch Gốc – Tân Ân. Khi phong trào đấu tranh phát triển, Hòn Khoai được lựa chọn làm địa điểm tiến hành cuộc khởi nghĩa.

Ngày 13/12/1940, dưới sự lãnh đạo của Phan Ngọc Hiển, các chiến sĩ cách mạng tiến công lực lượng cai quản của thực dân Pháp trên đảo và giành thắng lợi ban đầu. Sự kiện này trở thành một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử cách mạng Cà Mau, gắn liền với phong trào Khởi nghĩa Nam Kỳ cuối năm 1940.

Nhưng thắng lợi trên đảo không đồng nghĩa với việc cuộc đấu tranh đã kết thúc. Sau đó, thực dân Pháp tổ chức truy bắt những người tham gia. Ngày 22/12/1940, các chiến sĩ khởi nghĩa bị vây bắt tại khu vực bãi Khai Long. Sau nhiều tháng bị giam cầm, Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí bị đưa ra pháp trường tại Cà Mau vào ngày 12/7/1941.

Trước giờ hy sinh, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, thể hiện niềm tin vào con đường đấu tranh giành độc lập. Những câu nói của ông trước khi hy sinh đã làm cho kẻ thù phải run sợ: “Những người cộng sản coi cái chết rất bình thường. Chúng tôi sẵn sàng chết để tranh đấu cho đồng bào được ấm no. Nhất định những người kế tục chúng tôi sẽ tiêu diệt được thực dân Pháp! Nhất định Việt Nam sẽ được độc lập”.

Cùng với những người đồng chí, ông trở thành biểu tượng cho tinh thần bất khuất của phong trào cách mạng trên vùng đất cực Nam Tổ quốc.

Cuộc đời Phan Ngọc Hiển khép lại khi ông mới ngoài ba mươi tuổi. Từ một người thầy giáo nơi vùng đất xa xôi, ông đã trở thành người lãnh đạo một sự kiện có ý nghĩa sâu sắc đối với lịch sử Cà Mau. Cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai và sự hy sinh của những người tham gia đã được lưu giữ trong ký ức lịch sử, trở thành nguồn động viên đối với các thế hệ sau.

Ngày 13/12 hằng năm, Đảng bộ, quân và dân tỉnh Cà Mau tưởng nhớ truyền thống cách mạng gắn với cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai. Giữa biển trời hôm nay, tên tuổi Phan Ngọc Hiển vẫn nhắc nhớ về một thời kỳ mà lòng yêu nước đã thôi thúc những người trí thức trẻ rời cuộc sống bình thường để dấn thân vào con đường đấu tranh.

Hòn Khoai là một địa danh. Phan Ngọc Hiển là một tên tuổi. Và cuộc khởi nghĩa năm 1940 là trang sử mà nhiều thế hệ người Cà Mau vẫn tiếp tục gìn giữ, kể lại bằng lòng biết ơn.