PHAN NGỌC HIỂN – NGƯỜI THẦY GIÁO MANG TRONG TIM NGỌN LỬA CÁCH MẠNG
Có những con người đi qua lịch sử không để lại cho mình những điều riêng tư, mà để lại cả một phần ký ức cho quê hương, đất nước. Có những cái tên khi nhắc đến, ta không chỉ nhớ về một con người mà còn nhớ về một thời đại – thời đại mà tuổi trẻ được đo bằng lý tưởng, lòng yêu nước và sự dấn thân. Với tôi, Anh hùng, liệt sĩ Phan Ngọc Hiển chính là một con người như thế. Ông là người con của đất Cần Thơ, sinh năm 1910 tại rạch Cái Khế. Tuổi thơ của ông không được trọn vẹn khi sớm mồ côi cha rồi mất mẹ khi mới 10 tuổi. Nhưng chính từ những mất mát ấy, một con người giàu nghị lực và lòng yêu nước đã từng bước trưởng thành.
PHAN NGỌC HIỂN – NGƯỜI THẦY GIÁO MANG TRONG TIM NGỌN LỬA CÁCH MẠNG
Có những con người đi qua lịch sử không để lại cho mình những điều riêng tư, mà để lại cả một phần ký ức cho quê hương, đất nước. Có những cái tên khi nhắc đến, ta không chỉ nhớ về một con người mà còn nhớ về một thời đại – thời đại mà tuổi trẻ được đo bằng lý tưởng, lòng yêu nước và sự dấn thân. Với tôi, Anh hùng, liệt sĩ Phan Ngọc Hiển chính là một con người như thế. Ông là người con của đất Cần Thơ, sinh năm 1910 tại rạch Cái Khế. Tuổi thơ của ông không được trọn vẹn khi sớm mồ côi cha rồi mất mẹ khi mới 10 tuổi. Nhưng chính từ những mất mát ấy, một con người giàu nghị lực và lòng yêu nước đã từng bước trưởng thành.
Phan Ngọc Hiển bước vào đời với nghề dạy học. Nhưng với ông, dạy học không chỉ là truyền đạt con chữ. Đó còn là cách gieo vào lòng thế hệ trẻ tình yêu quê hương và khát vọng về một cuộc sống tự do. Năm 1931, khi mới 21 tuổi, ông đến vùng Cà Mau vừa dạy học, vừa tham gia hoạt động cách mạng, gây dựng cơ sở trong quần chúng. Một người thầy giáo trẻ, giữa vùng đất còn nhiều gian khó, đã lựa chọn con đường không hề bình yên: con đường đấu tranh vì độc lập dân tộc.
Tôi thường tự hỏi: Điều gì đã khiến một người thầy giáo trẻ tuổi dám bước ra khỏi cuộc sống bình thường để lựa chọn con đường đầy hiểm nguy ấy? Có lẽ đó chính là tình yêu quê hương. Khi đất nước chưa có hòa bình, khi đồng bào còn chịu cảnh áp bức, những người như Phan Ngọc Hiển hiểu rằng tri thức nếu chỉ để vun đắp cho cuộc sống riêng mình thì chưa đủ. Người trí thức chân chính phải biết đem hiểu biết và sức trẻ của mình phục vụ nhân dân.
Năm 1940, phong trào cách mạng ở Nam Bộ bước vào một giai đoạn đầy thử thách. Tại Cà Mau, Phan Ngọc Hiển được giao nhiệm vụ tổ chức và lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai. Ngày 13 tháng 12 năm 1940, cuộc khởi nghĩa diễn ra và giành thắng lợi. Đây trở thành một dấu mốc quan trọng trong lịch sử đấu tranh cách mạng của vùng đất cực Nam Tổ quốc; ngày 13/12 sau này được chọn làm Ngày truyền thống cách mạng của Đảng bộ, quân và dân Cà Mau.
Nhưng phía sau những trang sử hào hùng ấy là câu chuyện về những con người đã đặt sinh mệnh của mình phía sau vận mệnh dân tộc. Phan Ngọc Hiển và các đồng chí của mình đã phải đối mặt với sự truy bắt và đàn áp khốc liệt. Cuối cùng, ông hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Một người thầy giáo, một người trí thức, một người con của Cần Thơ đã khép lại cuộc đời mình nhưng lại mở ra một giá trị không thể mất đi: lòng yêu nước và tinh thần dám sống, dám cống hiến cho Tổ quốc.
Điều khiến tôi xúc động nhất khi tìm hiểu về Phan Ngọc Hiển không chỉ là những chiến công của ông, mà là hình ảnh một người trẻ tuổi đã lựa chọn lý tưởng trong thời điểm khó khăn nhất. Ông không có tuổi thanh xuân dài như chúng ta hôm nay. Không có những ngày tháng vô tư đến trường, những chuyến đi, những ước mơ cá nhân được tự do theo đuổi. Tuổi trẻ của ông là những ngày tháng gắn với nhân dân, với phong trào cách mạng và với khát vọng giành lại độc lập cho quê hương.
Nhìn lại cuộc đời ấy, tôi càng hiểu rằng hai chữ “tuổi trẻ” không chỉ có nghĩa là một khoảng thời gian trong cuộc đời. Tuổi trẻ còn là cách chúng ta lựa chọn mình sẽ sống như thế nào. Thế hệ của Phan Ngọc Hiển đã sống trong thời hoa lửa bằng lý tưởng và sự hy sinh. Còn thế hệ trẻ hôm nay được sống trong hòa bình, được học tập, được tiếp cận tri thức và công nghệ, được tự do nuôi dưỡng ước mơ. Chính vì vậy, chúng ta càng phải biết trân trọng những gì mình đang có.
Có thể hôm nay, chúng ta không phải bước vào chiến trường như thế hệ cha anh. Nhưng chúng ta vẫn có một “mặt trận” của riêng mình: học tập thật tốt, sống có trách nhiệm, biết yêu thương cộng đồng, giữ gìn truyền thống quê hương, đấu tranh với những điều sai trái và không ngừng đóng góp để quê hương ngày càng phát triển. Đó cũng là cách thế hệ trẻ hôm nay tiếp nối ngọn lửa mà những người đi trước đã trao lại.
Từ Cần Thơ hôm nay nhìn về những năm tháng đã qua, tôi tưởng tượng hình ảnh người thầy giáo trẻ Phan Ngọc Hiển năm nào. Có lẽ ông cũng từng có những ước mơ rất bình dị. Nhưng trước vận mệnh của đất nước, ông đã lựa chọn một ước mơ lớn hơn – ước mơ về một quê hương được tự do, một dân tộc được làm chủ vận mệnh của mình.
Thời gian có thể phủ bụi lên những con đường xưa, những địa danh có thể thay đổi, nhưng những giá trị được xây dựng bằng lòng yêu nước thì không bao giờ mất đi. Tên tuổi Phan Ngọc Hiển hôm nay vẫn được nhắc nhớ trên quê hương Cần Thơ và trong lịch sử cách mạng Nam Bộ. Báo Cần Thơ cũng ghi nhận ông là một trong những người con tiêu biểu của đất Cần Thơ xưa, với sự nghiệp cách mạng gắn liền với cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai.
“Câu chuyện thời hoa lửa” vì thế không chỉ là câu chuyện của quá khứ. Đó còn là câu chuyện của hiện tại và tương lai. Bởi mỗi thế hệ đều có một cách riêng để viết tiếp lịch sử. Nếu thế hệ Phan Ngọc Hiển đã viết nên tuổi trẻ bằng lòng yêu nước và sự hy sinh, thì thế hệ chúng ta hôm nay hãy viết tiếp bằng tri thức, trách nhiệm, khát vọng cống hiến và tình yêu quê hương.
Và có lẽ, đó chính là cách đẹp nhất để nói lời tri ân với những người đã nằm lại trong những năm tháng hoa lửa:
Họ đã trao cho chúng ta tuổi trẻ của họ để chúng ta có một tuổi trẻ trong hòa bình.
Người Cần Thơ hôm nay có thể tự hào khi nhắc đến Phan Ngọc Hiển – một người con đã sống một cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa. Ngọn lửa năm xưa đã không tắt. Nó vẫn cháy trong những trang sử, trong những địa danh, trong ký ức của nhân dân và quan trọng hơn, trong trái tim của những thế hệ trẻ hôm nay.
Xin được cúi đầu trước một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh để đất nước có ngày hôm nay. Xin được gọi tên anh – Phan Ngọc Hiển – như một lời nhắc nhở rằng: tuổi trẻ đẹp nhất không phải khi ta sống cho riêng mình, mà khi ta biết mình đang sống vì điều gì lớn hơn bản thân.
