Phan Thanh Giản và nỗi đau của người giữ thành

Phan Thanh Giản là vị Tiến sĩ đầu tiên của vùng đất Nam Kỳ, nổi tiếng là người liêm khiết và trung quân. Tuy nhiên, cuộc đời ông lại là một bi kịch gắn liền với giai đoạn đầu thực dân Pháp xâm lược. Khi giữ chức Kinh lược sứ ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ, ông đứng trước sức mạnh hỏa lực áp đảo của Pháp.

Để tránh cảnh dân chúng bị thảm sát trong một cuộc chiến không cân sức, ông đã quyết định giao thành Vĩnh Long và dặn dò các sĩ phu tiếp tục kháng chiến. Sau khi mất thành, ông cảm thấy tội lỗi với triều đình và tổ tiên, quyết định tuyệt thực 17 ngày rồi uống thuốc độc tự vẫn. Trước khi mất, ông dặn con cháu không được làm việc cho Pháp. Cái chết của ông thể hiện nỗi đau xé lòng của một trí thức nho giáo trước sự bất lực của triều đại và sự xâm lăng của phương Tây.