PHAN THỊ RÀNG (CHỊ SỨ) – NGƯỜI ANH HÙNG HÒN ĐẤT
Chị Phan Thị Ràng (bí danh Tư Phùng), sinh năm 1937, tại xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Tiếp nối truyền thống của gia đình, chị theo cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ, năm 13 tuổi. Chị bắt đầu tham gia Đội Thiếu niên cứu quốc, được giao các nhiệm vụ trinh sát, phụ trách thanh vận, giao liên…
Ngay từ nhỏ, chị Ràng đã chứng kiến cảnh quê hương bị chiếm đóng, gia đình bị áp bức.
14 tuổi tham gia phong trào thiếu nhi cách mạng.
16 tuổi làm giao liên, dựng cơ sở cách mạng ở khu vực rừng núi Hòn Đất.
Sau đó trở thành chính trị viên phó của đơn vị du kích địa phương.
Chị nổi tiếng thông minh, kiên cường và rất gan dạ. Nhiều lần băng qua vòng vây địch để đưa công văn, vũ khí, hoặc tổ chức cứu thương.
Cuối năm 1961 – đầu 1962, địch mở cuộc càn quét lớn vào căn cứ núi Hòn Đất.
Một toán du kích khoảng 20 người cố thủ trong hang núi.
Suốt nhiều ngày, địch bao vây, dùng loa gọi hàng, thả truyền đơn, dùng lựu đạn và hơi cay.
Chị Sứ là người trực tiếp động viên lực lượng, giữ vững tinh thần cho đồng đội.
Khi nhiều người bị thương, chị chủ động tổ chức đưa thương binh ra ngoài vòng vây.
Cuộc chiến kéo dài, nước uống và lương thực cạn kiệt.
Trong lúc đưa thương binh ra cửa hang, chị bị địch bắt.
Địch biết chị là cán bộ nên dùng đủ mọi cách tra tấn, dụ dỗ:
Hứa tha mạng
Hứa đưa về sống với gia đình
Dọa giết đồng đội
Cho đối tượng phản động thuyết phục
Nhưng chị tuyệt đối không khai, không tiết lộ vị trí hang, không khai tên chỉ huy, không khai đường dây giao liên.
Khi bị đánh đập, chị chỉ nói:
“Tao chết chứ tao không khai. Tao chết, cách mạng còn.”
Trong các tài liệu hồi ký của du kích Kiên Giang, chị còn nói câu:
“Đừng mong lấy lời của tao mà sống.”
Cuối cùng, trưa ngày 23 – 01 – 1962, địch đưa chị ra bìa rừng, trói vào gốc cây và bắn chết.
Người dân sau này kể lại: khi chị ngã xuống, miệng vẫn cắn chặt khăn, mắt vẫn mở nhìn về hướng núi.
Thi thể chị được nhân dân bí mật chôn cất gần Hòn Đất. Sau giải phóng, chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
