Phan Thị Ràng (còn có bí danh Tư Phùng)

Phan Thị Ràng (còn có bí danh Tư Phùng) sinh năm 1937, quê tại xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang; trú quán tại xã Bình Sơn, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang.

Đau thương và hào hùng

Dưới chân tượng đài ở trung tâm Khu Di tích lịch sử - thắng cảnh Ba Hòn (xã Thổ Sơn, huyện Hòn Ðất) có một ngôi mộ lớn bằng đá, trên bia mộ có ảnh một cô gái mặc áo dài, tóc buộc gọn, cùng dòng chữ "Liệt sĩ Phan Thị Ràng, sinh năm 1937, quê xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, hy sinh ngày 9-1-1962".

Hình ảnh ấy làm tôi liên tưởng đến những dòng nhà văn Anh Ðức viết trong tiểu thuyết "Hòn Ðất": "Kìa, chị đang khẽ mỉm cười và lặng lẽ. Kia, khuôn mặt trái xoan thon thả của chị đang mở to đôi mắt đẹp đẽ chân thật. Kia là mái tóc óng mượt mà cả Hòn Ðất ai cũng lấy làm hãnh diện".

Mộ chị Ràng nằm ngay dưới chân Hang Hòn, hướng ra con lộ có ngôi chợ Thổ Sơn khá sầm uất. Nhìn vào cảnh vật ấy, khó có thể hình dung được nơi đây từng là bình địa trắng, bị giặc cày nát với hàng ngàn hố bom san sát. Một trong những hố bom lớn nhất nằm giữa khuôn viên khu di tích, nay đã được tu sửa thành hồ hoa sen. Sau lưng mộ chị là 37 bậc thang để đi lên Hang Hòn, nơi lưu giữ ký ức những năm tháng đau thương và hào hùng của quân dân Thổ Sơn. Đôi bên là hai tấm bảng dài tựa lưng vào núi, khắc ghi tên gần 1.000 liệt sĩ đã anh dũng hy sinh trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc tại Hang Hòn.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Kiên Giang viếng mộ và tượng đài liệt sĩ Phan Thị Ràng trong Khu Di tích lịch sử - thắng cảnh Ba Hòn

Là nơi tiếp giáp giữa biển và đất liền, thiên nhiên đã kiến tạo cho Hang Hòn hệ thống hàng trăm hang, hầm ăn thông với nhau tạo thành thế phòng thủ lý tưởng cho những trận đánh không cân sức trong cuộc chiến chống Mỹ. Nơi đây từng diễn ra những trận đánh kéo dài nhiều ngày đêm giữa ta với địch và người nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Thị Ràng đã anh dũng hy sinh trong một trận đánh như thế.

Ngay trên xứ sở của nữ anh hùng Phan Thị Ràng, người ta hiểu chị Ràng chính là chị Sứ trong tác phẩm văn học "Hòn Đất" và chị Sứ là nhân vật trong đời thực. Cũng trên đường đi, tôi ngang qua một ngôi trường mang tên Phan Thị Ràng, bên dưới vẫn mở ngoặc ghi thêm dòng chữ nhỏ: "Chị Sứ". Hoặc trong nhà tưởng niệm Khu di tích lịch sử - thắng cảnh Ba Hòn, dưới ảnh thờ liệt sĩ Phan Thị Ràng cũng có thêm dòng ghi chú giản dị: "Chị Sứ"!

Sưu tầm báo Người Lao Động