Phan Thị Trẻ

Mẹ Phan Thị Trẻ sinh năm 1924 tại xã Thái Hòa, huyện Tân Uyên, tỉnh Sông Bé (nay là phường Thái Hòa, thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương), trong một gia đình nông dân. Mẹ lập gia đình trước năm 1945, bảy, tám lần sinh đẻ, nhưng chỉ năm người con sống đến tuổi trưởng thành. Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, ông Thái Long Đô - chồng mẹ tham gia công tác xã, trở thành Bí thư chi bộ xã Thái Hòa đầu tiên. Giặc đóng bót Tân Ba, càn quét, bình định liên tục để giữ con đường 16 Biên Hòa - Tân Uyên, phá vùng căn cứ Khánh Vân nằm trên đường giao liên của ta từ chiến khu Đ qua tỉnh Gia Định. Một mình mẹ Phan Thị Trẻ gánh vác nhiều việc: làm ăn nuôi chồng và các con, đóng góp ủng hộ kháng chiến, dắt díu bầy con nhỏ chạy giặc càn bố xóm làng... Khi ông được điều lên công tác trên huyện và tỉnh Thủ Biên (năm 1951), mọi việc nhà đều do mẹ lo liệu. Là cán bộ dân chính, sau Hiệp định Genève tháng 7/1954, ông được bố trí ở lại hoạt động. Trong giai đoạn ta đấu tranh chính trị (1954-1959), đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai tiến hành chiến lược chiến tranh một phía. Chúng tiến hành tố cộng diệt cộng, mở nhiều nhà tù, trại giam, dựa vào quân đội được Mỹ trang bị tối tân và cảnh sát ra sức bắt bớ, bắn giết cán bộ, đảng viên và mọi người yêu nước. Ông Thái Long Đô được cử làm công tác binh vận, liên tục phải tránh né địch. Con trai Thái Long Thanh cũng đi theo ông công tác từ những ngày khó khăn gian khổ này. Mẹ Phan Thị Trẻ lo cho chồng, con, nếu có điều kiện lại tiếp tế cho hai người. Mẹ còn là cơ sở mật giúp đỡ anh em về hoạt động địa phương. Vì gia đình có người đi cách mạng, mẹ và các con nhỏ bị chúng phân loại o ép, kềm kẹp, theo dõi chặt. Thái Long Hải (Sáu Hải) - con trai mẹ - tuy còn nhỏ nhưng hết sức gan dạ. Cuối năm 1962, địch gom dân lập ấp chiến lược. Một số lần em nhằm sơ hở của địch, lấy súng, lựu đạn cho anh em du kích xã. Một lần, em nhét hai trái lựu đạn trong cặp sách, đi ngang chỗ có chiếc máy bay trực thăng đậu, ném một trái. Nhưng do chưa biết cách rút chốt, trái lựu đạn không nổ. Bọn lính xanh mặt, không hiểu ai ném, từ đó chúng không cho bất kỳ ai đến gần nơi máy bay đậu. Em quan sát kỹ nơi bọn lính ngủ trà trộn trong nhà dân, đến đêm tìm cách đột vào. Một đêm, em mò vào chỗ bọn lính ngủ say, thấy chiếc máy thông tin PRC.10 đặt cạnh khẩu carbine. Suy tính kỹ, em chọn cây súng nhẹ hơn, đem giấu ở rãnh, ngụy trang phía trên. Sáng ra, chúng đổ xô đi tìm, thấy súng và bắt dân vệ dẫn đi lùng bắt “thằng Việt Cộng con”. Du kích ta kịp thời đưa em về huyện. Mẹ Phan Thị Trẻ sợ giặc khủng bố, bỏ quê tìm đường lên chiến khu. Mẹ và các con gặp chồng trên một lưng dốc, ông đang đi công tác. Thái Long Hải kể cho các cô chú trong cơ quan dân vận khu nghe. Ít lâu sau, Hội Phụ nữ miền Đông cho in và phổ biến cuốn sách “Em bé tí hon” (năm 1964). Anh Thái Long Phụng (Năm Phụng) vào căn cứ, làm liên lạc cho đồng chí Sáu Thành , rồi làm quân báo. Sau đó, anh được cử vào thành, hoạt động trong phong trào Thanh lao công của linh mục Phan Khắc Từ. Ông Thái Long Đô được cử làm Thư ký Nông hội Phân khu 4, về chuẩn bị cho đợt tập kích chiến lược xuân Mậu Thân ở chiến trường Nam Thủ Đức. Ngày 15/12/1968, ông hy sinh vì máy bay Mỹ bắn ở ấp Vòi Voi, xã Phước Nguyên, huyện Long Thành. Mẹ Phan Thị Trẻ đang công tác ở cơ quan trường Đảng, nghe tin dữ, vô cùng đau xót. Từ đó, mẹ thường nhắc nhở các con noi gương cha. Con gái thứ bảy của mẹ là Thái Kim Loan đi thoát ly năm 1972, là nhân viên Văn phòng Tỉnh ủy Biên Hòa. Lúc này, anh Thái Long Phụng làm tổ trưởng cơ yếu điện đài Tỉnh ủy Biên Hòa. Sau chiến thắng Xuân Lộc ngày 21/4/1975, cánh cửa thép phía Đông Sài Gòn đã mở toang. Bộ đội ta trùng trùng điệp điệp theo nhiều ngả, tiến về Sài Gòn. Ngày 25/4/1975, máy bay địch ném bom đồi Ba Mộ (Long Thành), anh Thái Long Thanh và cô Thái Kim Loan hy sinh trong trận này. Hai người con của mẹ Phan Thị Trẻ ngã xuống đúng năm hôm trước ngày toàn thắng làm mẹ đau đớn vật vã. Mẹ Phan Thị Trẻ được hưởng đầy đủ mọi chính sách của Đảng và Nhà nước, được tặng Huân chương Độc lập vì bản thân mẹ tham gia cách mạng, có chồng và hai người con là liệt sĩ. Mẹ qua đời khoảng đầu năm 1980 và năm 1994 mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.