Phan Tư – Người "đánh thác" mở đường cho Chiến thắng Điện Biên Phủ

Trong thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, bên cạnh những trận đánh vang dội trên chiến trường còn có biết bao chiến công thầm lặng của lực lượng hậu cần, công binh và vận tải. Một trong những người góp phần làm nên kỳ tích ấy là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Tư – người chiến sĩ đã sáng tạo cách phá thác trên sông Nậm Na, mở con đường vận chuyển lương thực, vũ khí đến mặt trận Điện Biên Phủ.

Đầu năm 1954, khi toàn quân chuẩn bị bước vào trận quyết chiến chiến lược với thực dân Pháp tại Điện Biên Phủ, việc vận chuyển hàng hóa từ hậu phương lên tiền tuyến trở thành nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Sông Nậm Na dài khoảng 120 km được chọn làm tuyến vận tải chủ yếu, nhưng trên dòng sông có tới hàng chục ghềnh thác hiểm trở khiến thuyền bè không thể lưu thông.

Tiểu đoàn 555 được giao nhiệm vụ phá các ghềnh thác để mở tuyến đường thủy. Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, đơn vị có thuốc nổ nhưng lại không có vật liệu chống nước để chế tạo bộc phá. Đây là trở ngại rất lớn vì thuốc nổ ngấm nước sẽ không thể phát huy tác dụng.

Giữa lúc cả đơn vị đang loay hoay tìm cách giải quyết, người chiến sĩ trẻ Phan Tư bất chợt nhớ đến hình ảnh mẹ gói bánh chưng mỗi dịp Tết. Từ ký ức giản dị ấy, ông nảy ra ý tưởng dùng lá chuối rừng và lạt giang để gói bộc phá giống như gói bánh chưng. Khi thử nghiệm, đơn vị lại gặp khó khăn ở phần nối dây cháy chậm. Quan sát phần cơm nếp bị nấu nhão của bữa ăn, Phan Tư tiếp tục nghĩ ra cách dùng cơm nếp làm chất kết dính để bịt kín đầu dây cháy chậm, ngăn nước thấm vào thuốc nổ.

Sáng kiến tưởng chừng rất đơn giản ấy đã mang lại hiệu quả bất ngờ. Khối bộc phá được chế tạo hoàn chỉnh và chuẩn bị đưa vào thử nghiệm tại thác Hang – một trong những ghềnh thác nguy hiểm nhất trên sông Nậm Na.

Đây cũng là lúc tinh thần quả cảm của Phan Tư được thể hiện rõ nhất. Ông tình nguyện trực tiếp mang khối thuốc nổ xuống chân thác. Do chiều dài dây cháy chậm có hạn, từ lúc châm ngòi đến khi thuốc nổ phát nổ chỉ có khoảng bốn mươi giây. Trong dòng nước xiết cuồn cuộn, Phan Tư bình tĩnh lặn xuống đặt đúng vị trí khối bộc phá rồi nhanh chóng bơi ra ngoài.

Tiếng nổ vang dội làm rung chuyển cả khúc sông. Ghềnh thác bị phá tan, dòng nước trở nên thông suốt. Sức ép khủng khiếp của vụ nổ đã hất Phan Tư ra xa khiến đồng đội tưởng ông đã hy sinh. Tất cả lặng người mặc niệm thì bất ngờ nhìn thấy ông trôi theo dòng nước ở phía hạ lưu. Dù bị thương nặng nhưng ông vẫn sống sót, tiếp tục cùng đồng đội hoàn thành nhiệm vụ.

Từ thành công đầu tiên ấy, đơn vị nhanh chóng áp dụng sáng kiến của Phan Tư để phá hàng loạt ghềnh thác khác trên sông Nậm Na. Chỉ trong bảy ngày, toàn bộ tuyến đường thủy dài 120 km được khai thông. Thời gian vận chuyển hàng hóa giảm xuống chỉ còn một phần ba so với trước, tạo điều kiện đưa hàng nghìn tấn lương thực, đạn dược, thuốc men kịp thời tới chiến trường Điện Biên Phủ.

Những chuyến hàng vượt sông an toàn đã góp phần quan trọng bảo đảm hậu cần cho quân đội ta trong suốt 56 ngày đêm chiến đấu, đóng góp vào thắng lợi lịch sử của Chiến dịch Điện Biên Phủ, buộc thực dân Pháp phải ký Hiệp định Giơnevơ, chấm dứt chiến tranh xâm lược ở Đông Dương.

Ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc, Phan Tư là một trong ba người con của Nghệ An được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân sau Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau này, ông tiếp tục công tác trong quân đội cho đến khi nghỉ hưu, luôn giữ phẩm chất giản dị, khiêm nhường của người lính Cụ Hồ.

Câu chuyện về Anh hùng Phan Tư không chỉ ca ngợi lòng dũng cảm mà còn là minh chứng sinh động cho trí tuệ và sức sáng tạo của người Việt Nam trong chiến tranh. Từ những vật liệu bình dị như lá chuối, lạt giang và cơm nếp, ông đã tạo nên giải pháp kỹ thuật góp phần làm nên một trong những chiến thắng vĩ đại nhất của dân tộc. Tên tuổi của ông mãi là biểu tượng đẹp về tinh thần dám nghĩ, dám làm, vượt khó và cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc.