Phan Văn Khải

Khi Phan Văn Khải đảm nhiệm cương vị Thủ tướng Chính phủ, nền kinh tế Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Thành quả của hơn mười năm Đổi mới đã tạo ra những chuyển biến quan trọng, nhưng môi trường kinh doanh vẫn còn nhiều rào cản. Người dân muốn làm ăn, doanh nghiệp muốn mở rộng sản xuất nhưng thủ tục hành chính và cơ chế quản lý còn nhiều điểm chưa phù hợp.

Từ thực tiễn đó, một trong những vấn đề được đồng chí Phan Văn Khải đặc biệt quan tâm là làm thế nào để giải phóng nguồn lực trong xã hội. Ông cho rằng Nhà nước cần tạo môi trường thuận lợi để người dân và doanh nghiệp phát huy khả năng, thay vì can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất kinh doanh.

Tinh thần ấy được thể hiện rõ qua quá trình xây dựng và thực hiện Luật Doanh nghiệp năm 1999. Luật đã tạo bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý, góp phần mở rộng quyền tự do kinh doanh của người dân theo quy định pháp luật và tạo điều kiện cho khu vực doanh nghiệp tư nhân phát triển.

Sự thay đổi ấy có ý nghĩa rất lớn. Từ chỗ phải xin phép để được làm nhiều hoạt động kinh doanh, môi trường pháp lý dần chuyển sang nguyên tắc người dân được kinh doanh những gì pháp luật không cấm. Hàng loạt doanh nghiệp mới được thành lập, nhiều ý tưởng kinh doanh xuất hiện và nguồn lực trong xã hội được huy động mạnh mẽ hơn.

Đằng sau một đạo luật là một cách nhìn mới về vai trò của Nhà nước và người dân. Nhà nước không làm thay người dân, mà tạo ra luật chơi minh bạch, công bằng để mọi người có cơ hội phát triển. Đây là một trong những tư tưởng quan trọng của quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường ở Việt Nam.

Cũng trong giai đoạn này, Việt Nam đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế. Hiệp định Thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ được ký năm 2000 và có hiệu lực năm 2001, mở ra những cơ hội mới cho thương mại, đầu tư và giao lưu kinh tế giữa hai nước.

Nhìn lại câu chuyện ấy, có thể thấy một trong những động lực quan trọng nhất của Đổi mới chính là giải phóng sức sáng tạo của con người. Khi một người dân có ý tưởng nhưng gặp quá nhiều rào cản, ý tưởng có thể không bao giờ trở thành hiện thực. Khi thể chế tạo điều kiện, một ý tưởng nhỏ có thể trở thành một doanh nghiệp, một sản phẩm và thậm chí tạo ra hàng nghìn việc làm.

Bài học ấy đặc biệt phù hợp với thế hệ trẻ hôm nay. Trong thời đại khởi nghiệp, AI và chuyển đổi số, người trẻ cần được trao cơ hội để sáng tạo, thử nghiệm và cống hiến.