PHAN VĂN LAI - Người cán bộ công an tình nguyện vào chiến trường Trị Thiên Huế

Họ và tên: Phan Văn Lai; nguồn báo chí năm 2025 ghi ông 95 tuổi.

Quê quán: xã Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định.

Hoạt động tiêu biểu: cán bộ Công an nhân dân chi viện chiến trường miền Nam; công tác tại Ban An ninh tỉnh Thừa Thiên và Ban An ninh Khu Trị Thiên Huế.

Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ; được tuyên dương trong năm 2016.

Phan Văn Lai sinh trưởng trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Sau khi gia đình rời Hải Phòng về quê trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, ông vừa tham gia bình dân học vụ vừa hoạt động thanh niên. Năm 1948, khi 18 tuổi, ông đã là cán bộ huyện đoàn; đầu năm 1949 được điều lên Ty Công an Hà Nam nhận công tác.

Năm 1962, khi Bộ Công an phát động phong trào tình nguyện chi viện chiến trường miền Nam, Phan Văn Lai viết đơn xin đi. Đầu năm 1964 ông vào Ban An ninh tỉnh Thừa Thiên, để lại miền Bắc người vợ và ba con nhỏ. Ông trải qua khoảng 12 năm chiến đấu, công tác tại Trị Thiên Huế, đảm nhiệm các vị trí như Chánh văn phòng, Bí thư Đảng ủy Ban An ninh tỉnh Thừa Thiên và sau đó là Chánh văn phòng Ban An ninh Khu Trị Thiên Huế.

Điểm đáng nhớ trong cuộc đời Phan Văn Lai là quyết định tình nguyện vào chiến trường khi đã có gia đình và công tác ổn định ở miền Bắc. Trị Thiên Huế là địa bàn chiến tranh ác liệt, lực lượng an ninh phải hoạt động trong điều kiện bí mật, thường xuyên đối diện nguy cơ bị phát hiện, bao vây và đánh phá.

Để tồn tại và hoàn thành nhiệm vụ lâu dài, cán bộ an ninh không chỉ dựa vào nghiệp vụ mà còn dựa vào sự che chở của nhân dân. Trong hồi ức về chiến trường, Phan Văn Lai nhiều lần nhắc đến tình cảm của đồng bào và những người mẹ đã nuôi giấu, bảo vệ cán bộ. Vì vậy, câu chuyện của ông còn cho thấy mối quan hệ gắn bó giữa lực lượng cách mạng với cơ sở quần chúng trong một chiến trường đặc biệt khó khăn.