Phan Văn Trác – Người xã đội trưởng du kích kiên cường của làng chiến đấu Liên Châu (1)
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Trác sinh năm 1920, dân tộc Kinh, quê ở xã Liên Châu, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc. Khi hy sinh, đồng chí là xã đội trưởng du kích, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, một cán bộ cơ sở mẫu mực, gắn bó trọn đời với phong trào kháng chiến của quê hương.
Ngay từ những ngày sôi sục của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Phan Văn Trác đã tích cực tham gia phong trào Việt Minh tại địa phương. Với lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần trách nhiệm cao, đồng chí nhanh chóng trưởng thành trong lực lượng vũ trang quần chúng. Tháng 2 năm 1949, đồng chí giữ cương vị xã đội trưởng du kích, trực tiếp tổ chức huấn luyện lực lượng, củng cố hệ thống chiến đấu, đồng thời cùng Ban Chấp hành xã đội vận động toàn dân đắp ụ, đào hào, xây dựng làng chiến đấu vững chắc. Nhờ sự chuẩn bị chu đáo ấy, từ tháng 5 đến tháng 10 năm 1949, địch ba lần tổ chức càn quét vào xã đều bị lực lượng du kích và nhân dân đánh trả quyết liệt, buộc phải rút lui, chịu nhiều tổn thất.
Trong quá trình hoạt động, Phan Văn Trác trực tiếp chỉ huy và tham gia 9 trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt 27 tên địch, làm bị thương 35 tên; riêng bản thân đồng chí diệt 11 tên và bắn bị thương 5 tên khác. Nổi bật là trận đêm 28 tháng 6 năm 1945, đồng chí chỉ huy 20 thuyền nhỏ bí mật tập kích 3 thuyền chở vũ khí của quân Nhật, thu được 3 tấn vũ khí, tiêu diệt 12 tên địch và bắt sống 8 tên, góp phần tăng cường trang bị cho lực lượng cách mạng. Đặc biệt, trong trận chống càn ngày 18 tháng 8 năm 1949, với vũ khí thô sơ nhưng được bố trí chiến thuật hợp lý gồm 5 bãi mìn và 20 hầm chông, đồng chí đã chỉ huy lực lượng du kích đánh địch hiệu quả, tiêu diệt 27 tên, gây thương vong nặng cho quân càn quét.
Tháng 10 năm 1949, đồng chí được điều động làm cán sự huyện đội Yên Lạc. Đến tháng 1 năm 1951, Phan Văn Trác trở lại trực tiếp đảm nhiệm chức xã đội trưởng du kích Liên Châu, tiếp tục củng cố phong trào kháng chiến cơ sở. Đầu tháng 4 năm 1951, trên đường về thôn Ích Bằng kiểm tra phương án chống càn và diệt ác ôn, đồng chí bị địch bao vây. Trong tình thế hiểm nghèo, Phan Văn Trác chiến đấu đến cùng, dù bị trọng thương vẫn kiên cường chống trả. Bị sa vào tay giặc, đồng chí phải chịu những đòn tra tấn dã man, song vẫn một mực giữ vững khí tiết người cộng sản, tuyệt đối không khai báo, không khuất phục trước kẻ thù. Trước khi hy sinh, đồng chí vẫn tin tưởng sắt son vào thắng lợi của cách mạng và tương lai độc lập, tự do của Tổ quốc.
Với những chiến công và sự hy sinh anh dũng vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, ngày 28 tháng 4 năm 2000, Phan Văn Trác được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành tấm gương sáng về tinh thần chiến đấu kiên cường của lực lượng du kích và nhân dân vùng đồng bằng Bắc Bộ trong kháng chiến chống thực dân Pháp
