Phan Văn Trị nhà thơ đã kích thực dân Pháp và tay sai

Phan Văn Trị sinh năm 1830, tại vùng đất Nam Bộ (nay thuộc khu vực Cần Thơ – Hậu Giang). Ông sinh ra trong một gia đình nho học, từ nhỏ đã nổi tiếng thông minh, học giỏi và có khí chất ngay thẳng.

Lớn lên trong thời kỳ đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, Phan Văn Trị không chọn con đường làm quan để hưởng vinh hoa phú quý. Ông chọn sống thanh bạch, mở lớp dạy học và dùng ngòi bút làm vũ khí đấu tranh.

Thời đó, có một số quan lại theo Pháp, tiêu biểu là Tôn Thọ Tường. Trước sự thỏa hiệp ấy, Phan Văn Trị đã viết nhiều bài thơ đối đáp, phê phán mạnh mẽ, thể hiện rõ thái độ yêu nước và lòng căm thù giặc.

Những bài thơ của ông không chỉ sắc bén mà còn đầy khí phách. Người dân truyền tai nhau, xem thơ ông như tiếng nói của chính họ. Dù cuộc sống nghèo khó, ông vẫn kiên quyết không hợp tác với giặc, giữ trọn khí tiết của một người yêu nước.

Có lần, người ta khuyên ông nên ra làm quan để có cuộc sống tốt hơn. Ông chỉ cười và nói rằng:
“Làm người phải giữ lấy lòng ngay, không thể vì lợi riêng mà quên nghĩa lớn.”

Suốt cuộc đời, Phan Văn Trị sống giản dị giữa quê hương, dạy học, làm thơ và âm thầm nuôi dưỡng tinh thần yêu nước trong nhân dân.

Ông mất năm 1910, nhưng những vần thơ và tấm gương của ông vẫn còn sống mãi.