PHAN YẾN NHI (1)

Chiến dịch Tết Mậu Thân nổ ra, bà Khánh xuống Sài Gòn tham gia chiến đấu. Lúc bấy giờ chủ trương của Thành ủy Sài Gòn - Gia Định phải thành lập đội võ trang tuyên truyền để làm công tác khuấy động, không cho địch yên. Và bà được bố trí làm đội trưởng đội võ trang tuyên truyền Khu tuyên huấn Sài Gòn - Gia Định.

Nhắc đến nhiệm vụ trong đội võ trang tuyên truyền, bà kể đầy tự hào: "Ngày đó chúng tôi thông minh lắm. Chỉ thị của Đảng nói rất ngắn gọn: không để cho địch yên và làm sao đưa được những thông tin thắng lợi ở chiến trường đến với người dân. Chỉ một câu đơn giản nhưng chúng tôi sáng tạo ra làm: từ rải truyền đơn, treo cờ, treo biểu ngữ cho đến lên kế hoạch ám sát những tay ác ôn nhất của địch ở từng khu vực…".

Nhưng cũng từ những hoạt động đó, bà đã bị bắt, bị tra khảo và đày ra Côn Đảo. Nhắc về những năm tháng tù đày, bà Khánh nói: "Tới hôm nay, chính bản thân chúng tôi có những lúc nằm suy nghĩ không biết làm sao mà mình đã vượt qua, có thể chịu đựng được những sự tra tấn dã man, tàn bạo của kẻ địch như vậy".

Tháng 11.1968 bà bị bắt. "Khi bị bắt, điều đầu tiên không cần biết mình là ai, mình đã làm cái gì, chúng đánh phủ đầu, đánh cho mình không kịp mở mắt", bà nhớ lại.

Đầu tiên bà bị đưa vào nhà giam Thủ Đức (nơi chỉ giam nữ). Với tinh thần trong mọi tình huống đều đấu tranh, nên dù ở trong ngục tù, bà và những nữ tù khác vẫn đấu tranh chống chào cờ, không chịu thi hành nội quy của nhà giam… Đỉnh điểm khi các nữ tù đi tòa bị đánh rất dã man, một cuộc đấu tranh chống ra tòa đã nổ ra quyết liệt. Cuối cùng, lực lượng nữ tù đã chiếm giữ và làm chủ được trại giam nữ trong hơn một tháng.

Để trấn áp, địch chuyển các nữ tù qua nhà tù Chí Hòa, nhưng thấy vẫn không thể chịu nổi nên đã đày tất cả ra Côn Đảo. Ở đó, tuổi xuân của bà đã bị thử thách bởi sự tàn bạo, bởi những hình thức tra tấn vô nhân đạo.

"Tụi nó ném lựu đạn cay làm chúng tôi xỉu hết, rồi xối nước cho ướt nhẹp, xong chất hết lên xe đưa ra tàu đày đến Côn Đảo. Lúc đấy, chúng tôi mình mẩy bị lựu đạn cay ám khói, người bị bỏng, người bị cháy xém. Vừa đến đảo, tụi nó đánh từ dưới cầu tàu cho đến khi tới phòng giam, đánh để mình phải khiếp sợ", bà bồi hồi kể về những ký ức không thể nào quên.

Với bà và những cựu tù Côn Đảo ngày ấy, đã đi là chấp nhận tù đày, đi là chấp nhận chết chóc, nhưng có chết cũng chết cho đường hoàng, vinh quang. Nên trong bất cứ hoàn cảnh nào, dù có bị đánh đến nỗi choáng váng, tra tấn đến chỉ có thể lết đi thì đầu vẫn ngẩng cao, niềm tin vẫn sắt son.

Ra Côn Đảo, bị giam vào chuồng cọp, bao khổ ải của "địa ngục trần gian" bà đều nếm trải. Trong chuồng cọp vốn chỉ xây để chứa 1 người, 4-5 nữ tù bị giam chung phải co cụm lại, mọi sinh hoạt từ ăn uống, tắm rửa, vệ sinh chỉ vỏn vẹn trong không gian chật chội, u ám, ẩm thấp, không ánh sáng, thiếu không khí và chưa đến 0,75 lít nước/ngày...

Tất cả những khổ ải ấy chính thức khép lại vào 5 giờ sáng ngày 1.5.1975, khi tại trại 6B những nữ cựu tù Côn Đảo nghe tin chiến thắng qua radio và reo lên trong hạnh phúc không gì tả được: "Chị em ơi, mình chiến thắng rồi! Mình chiến thắng rồi, các chị em ơi!".