“Pháo có sao không?”

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại Thanh Hóa, trong một gia đình nghèo. Tuổi thơ của ông trải qua nhiều năm làm thuê, chịu cảnh áp bức. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia dân quân và năm 1949 xung phong vào bộ đội.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Tô Vĩnh Diện là khẩu đội trưởng pháo cao xạ. Công việc kéo pháo vào trận địa diễn ra vô cùng gian khổ. Pháo nặng, đường núi hiểm trở, nhiều đoạn dốc cao, vực sâu, trong khi quân Pháp liên tục đánh phá.

Đêm 1-2-1954, trong lúc kéo pháo ra khỏi trận địa theo phương án tác chiến mới, dây tời bất ngờ bị đứt. Khẩu pháo nặng hơn hai tấn bắt đầu lao xuống vực. Nếu không chặn lại, pháo có thể bị hư hỏng và gây nguy hiểm cho nhiều chiến sĩ.

Trong khoảnh khắc quyết định, Tô Vĩnh Diện dùng sức mình ghì càng pháo, hướng khẩu pháo vào vách núi. Pháo dừng lại nhưng ông bị bánh pháo đè lên người. Khi đồng đội chạy đến cứu, ông chỉ kịp hỏi: “Pháo có sao không?” rồi hy sinh.

Câu hỏi cuối cùng ấy trở thành một trong những biểu tượng xúc động của Chiến dịch Điện Biên Phủ: trước lúc hy sinh, điều người chiến sĩ nghĩ đến vẫn là nhiệm vụ và vũ khí của đơn vị.

Tô Vĩnh Diện được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông được đặt cho nhiều đơn vị, trường học, đường phố.

Bài học: Trách nhiệm với tập thể đôi khi được thể hiện bằng những hành động rất giản dị nhưng có sức lay động lâu dài.