Phi công "ách" của bầu trời miền Bắc
- Quê quán, nơi ở hiện tại của nhân chứng: Quê quán: xã Bích Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.
- Tóm tắt nội dung tác phẩm (khoảng 100 từ): Sinh tháng 12/1942 ở Việt Yên, Bắc Giang, Nguyễn Văn Cốc mồ côi cha từ nhỏ vì cha bị thực dân Pháp sát hại. Ông học lái máy bay ở Liên Xô, trở thành phi công MiG-21 của Trung đoàn Không quân 921 Sao Đỏ. Trong kháng chiến chống Mỹ, ông bắn rơi 9 máy bay Mỹ (gồm F-4, F-105 và máy bay không người lái), là phi công Việt Nam có thành tích cao nhất, được Bác Hồ khen ngợi. Sau chiến tranh, ông giữ nhiều trọng trách trong quân đội và nghỉ hưu năm 2002 với hàm Trung tướng.
- Nội dung tác phẩm:
Cậu bé xã Bích Sơn
Nguyễn Văn Cốc sinh tháng 12 năm 1942 tại xã Bích Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Khi ông mới năm tuổi, cha ông, là Chủ tịch Việt Minh của huyện, cùng một người chú cũng hoạt động Việt Minh, bị thực dân Pháp sát hại. Nỗi đau mất cha từ thuở ấu thơ để lại trong ông một ký ức sâu đậm, cũng là nguồn động lực lớn về sau.
Ông lớn lên gần sân bay Chu, nơi thường xuyên có máy bay cất, hạ cánh, điều khiến cậu bé tò mò và nhen nhóm niềm đam mê bầu trời. Ông theo học trường Ngô Sĩ Liên ở Bắc Giang, là một học sinh chăm chỉ, thông minh, có sức khỏe tốt, phù hợp với nghề phi công.
Học lái máy bay ở Liên Xô
Năm 1961, ông nhập ngũ vào Không quân Nhân dân Việt Nam. Sau đó ông được cử sang Liên Xô học lái máy bay trong khoảng bốn năm, tại các căn cứ của Không quân Liên Xô. Đó là chặng học tập khắc nghiệt, nhiều học viên không thể vượt qua các bài kiểm tra về sức khỏe, kỹ thuật và tâm lý. Nguyễn Văn Cốc đã trụ vững và trở thành một phi công tiêm kích thực thụ.
Trở về nước, ông phục vụ tại Trung đoàn Không quân tiêm kích 921, đơn vị mang tên Sao Đỏ, đơn vị anh hùng đã ghi nhiều chiến công trên bầu trời miền Bắc. Ông sử dụng máy bay MiG-21, loại tiêm kích siêu âm với tốc độ nhanh, phù hợp với chiến thuật đánh nhanh, đánh bất ngờ.
Những trận không chiến
Trong những năm chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ ở miền Bắc, các phi công Việt Nam phải đối đầu với đối phương có lực lượng máy bay đông đảo và hiện đại. Thay vì giao chiến kéo dài, các phi công Việt Nam thường tận dụng sự bất ngờ, đánh nhanh rồi rút nhanh. Nguyễn Văn Cốc cùng đồng đội nghiên cứu, cải tiến chiến thuật, góp phần làm tăng hiệu suất chiến đấu của cả đơn vị.
Ngày 18 tháng 11 năm 1967, cùng với phi công Phạm Thanh Ngân, ông bắn rơi một chiếc F-105D. Từ năm 1967 đến cuối năm 1969, ông liên tục lập chiến công. Tổng cộng, ông bắn rơi 9 máy bay Mỹ, gồm 5 chiếc F-105, 2 chiếc F-4 và 2 máy bay không người lái, trở thành phi công Việt Nam có số máy bay bắn rơi nhiều nhất, và nằm trong số 19 phi công Việt Nam đạt đẳng cấp "ách" với thành tích từ 5 máy bay trở lên.
Được Bác Hồ khen ngợi
Chiến công của ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh biểu dương. Năm 1969, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bác từng đề nghị rằng mỗi phi công bắn rơi một máy bay Mỹ sẽ được tặng một huy hiệu của Người, và đơn vị gắn một ngôi sao lên máy bay đó, để ghi nhận chiến công và khích lệ tinh thần.
Đầu năm 1970, ông được chuyển từ nhiệm vụ chiến đấu sang nhà trường huấn luyện để truyền đạt những kinh nghiệm chiến đấu quý báu cho lớp phi công trẻ. Một người phi công giỏi không chỉ biết đánh, mà còn phải biết dạy, biết truyền lửa cho thế hệ sau.
Những năm sau chiến tranh
Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục phục vụ trong Không quân, lần lượt giữ các chức vụ Trung đoàn phó, Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 921, rồi Phó sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 371. Từ tháng 10 năm 1998 đến năm 2002, ông là Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng, được phong hàm Trung tướng năm 1999. Năm 2002, ông nghỉ hưu.
Lời kết
Nguyễn Văn Cốc là một trong những phi công huyền thoại của Không quân Việt Nam. Từ cậu bé mồ côi cha ở vùng quê Bắc Giang, ông trở thành người bảo vệ bầu trời Tổ quốc, bằng trí tuệ, kỹ thuật và lòng dũng cảm.
Câu chuyện của ông nhắc chúng ta rằng nỗi đau mất mát có thể trở thành động lực để vươn lên, và rằng người anh hùng không chỉ chiến đấu giỏi mà còn biết truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau. Các bạn trẻ hôm nay hãy học theo ông, chăm chỉ rèn luyện để làm chủ tri thức và công nghệ, bảo vệ và xây dựng đất nước.
