PHÍA NAM SÔNG BẾN HẢI
Ở phần thứ hai, có cái tên gửi gắm nhiều điều muốn nói là “Trầm tích” đặc biệt gây xúc động khi viết về hành trình hậu chiến của chính mình và đồng đội để tri ân những người đã ngã xuống, trả lại tên cho liệt sĩ cùng hành trình không mệt mỏi để huy động mọi nguồn lực xây dựng nên những công trình tưởng niệm ý nghĩa nằm bên sông Bến Hải như: “Trả lại tên cho các liệt sĩ”, “Vết thương không mảnh đạn”, “Nước mắt da cam”...
Tác phẩm “Nước mắt da cam” của ông trước đó đã đoạt giải B giải Báo chí “Thảm họa da cam và công cuộc khắc phục hậu quả chất độc hóa học do quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam” do Hội Nạn nhân chất độc da cam Việt Nam và Tạp chí Da cam tổ chức năm 2021. Những việc làm thiết thực mà nhà báo Nguyễn Văn Á cùng đồng đội đã và đang làm như chăm sóc thương, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, Mẹ Việt Nam anh hùng, nạn nhân chất độc da cam... đều bắt đầu từ tấm lòng, sự tri ân, niềm khắc khoải của một người lính trận may mắn được trở về với gia đình, sống cuộc đời mới trong hòa bình.
Nhà văn Phạm Vân Anh nói: “Không chỉ là một vùng ký ức chân thực của một cựu chiến binh đã có những tháng ngày cùng đồng đội chiến đấu kiên cường trên nhiều mặt trận để đất nước thống nhất, giang sơn thu về một mối, “Phía Nam sông Bến Hải” của tác giả Nguyễn Văn Á còn là những trang văn học sử giá trị với nhiều biên độ cảm xúc. Những trận đánh mà tác giả đã trải qua, những người lính kiêu dũng, quả cảm mà tác giả cùng chung chiến hào, những câu chuyện nhân bản mang nghĩa tình đồng đội và sự gắn bó máu thịt của quân dân trong thời chiến... đã được tác giả tái hiện bằng giọng văn trần thuật, mang hơi thở chân thực và góc nhìn xác tín của người trong cuộc nên thực sự ấn tượng với người đọc...”.
Từ những trang viết mộc mạc, chân thành như lời tự sự, người đọc có thể nhận ra ở đó còn là đường đi của một số phận, một con người - đó chính là nhà thơ, cựu chiến binh Nguyễn Văn Á. Nhưng, qua đó, người đọc còn thấy được không khí của một giai đoạn, một thời đại, một lớp người sinh ra và lớn lên trong chiến tranh với nhiều thiếu thốn, mất mát, khổ đau nhưng bằng nghị lực phi thường đã vượt lên tất cả để ngày hòa bình nhìn lại chặng đời ấy vẫn còn đó niềm tự hào.
Nhà báo Nguyễn Văn Á là con thứ 3 trong một gia đình có cha là giáo viên, mẹ mất sớm khi mới 36 tuổi, để lại 4 con thơ, đứa nhỏ nhất mới 3 tháng tuổi. Cha ông là một giáo viên, ban đêm đi dạy “bình dân học vụ”, ban ngày lao động đến kiệt sức vì cảnh “gà trống nuôi con”, quanh năm trong cảnh túng thiếu bần hàn.
Như lời ông viết về người cha trong câu chuyện “22 năm đi tìm hài cốt liệt sĩ” chính là anh trai của mình - liệt sĩ Nguyễn Văn Châu hy sinh năm 1968 tại phà Bến Thủy (Vinh, Nghệ An) khi vừa tròn 20 tuổi: “Một người cha sau ngày vợ mất đã ở vậy nuôi con mà không đi bước nữa vì sợ con phải khổ cảnh dì ghẻ con chồng. Một người cha lặng lẽ thắt từng khúc ruột lần lượt tiễn 4 đứa con trai lên đường nhập ngũ, đến ngày miền Nam giải phóng lại đón về hai đứa con thương binh, hai đứa con liệt sĩ...”.
