Phong trào Đông Du – Đưa thanh niên vươn ra biển lớn
Hành trình tổ chức đưa hàng trăm thanh niên sang Nhật Bản học tập để trở về giải phóng dân tộc.
Tháng 2 năm 1905, Phan Bội Châu bí mật rời Việt Nam sang Nhật Bản. Tại đây, sau khi nhận ra nước Nhật sẽ không dễ dàng viện trợ quân sự trực tiếp cho Việt Nam, ông đã điều chỉnh chiến lược: chuyển từ "cầu viện" sang "cầu học". Ông nhận thức rằng, muốn giải phóng dân tộc thì điều cốt lõi là phải nâng cao dân trí, đào tạo ra một thế hệ thanh niên có tri thức hiện đại về khoa học, kỹ thuật và quân sự.
Từ đó, Phong trào Đông Du chính thức ra đời. Phan Bội Châu đã gởi nhiều bức thư tâm huyết về nước, tha thiết kêu gọi các gia đình yêu nước gửi con em sang Nhật Bản học tập. Bất chấp sự kiểm soát gắt gao của mật thám Pháp, hàng trăm thanh niên ưu tú từ Bắc, Trung, Nam đã vượt biên sang Nhật. Đến năm 1908, số lượng du học sinh Việt Nam tại Nhật Bản đã lên tới hơn 200 người. Tại Tokyo, Phan Bội Châu cùng các đồng sự đã thành lập Cống Học Hội để quản lý sinh hoạt, mở trường Chấn Vũ để huấn luyện quân sự và trường Đồng Mông Lương Hội để dạy văn hóa, ngoại ngữ.
Phan Bội Châu không chỉ là người lãnh đạo mà còn như một người cha, người thầy chăm lo từng bữa ăn, giấc ngủ và tiền học phí cho các học sinh. Phong trào Đông Du không chỉ giúp đào tạo cho Việt Nam một lực lượng trí thức cách mạng đông đảo, mà còn đập tan tư tưởng tự tin, hẹp hòi, mở ra một tầm nhìn mới cho thế hệ trẻ Việt Nam về thế giới bên ngoài. Đây được xem là một trong những điểm sáng chói lọi nhất trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Phan Bội Châu.
