-Phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh (1930 - 1931) – Cuộc diễn tập đầu tiên của Cách mạng

Trong những năm 1930 - 1931, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam vừa mới ra đời, Phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh đã bùng nổ mạnh mẽ tại dải đất Nghệ An và Hà Tĩnh, trở thành đỉnh cao của cao trào cách mạng toàn quốc và được coi là "cuộc diễn tập đầu tiên" cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Do hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới cùng chính sách bóc lột, bộc phá tàn bạo của thực dân Pháp, đời sống nhân dân lao động Việt Nam rơi vào cảnh đường cùng. Từ tháng 5/1930, hưởng ứng Ngày Quốc tế Lao động, hàng vạn công nhân Vinh - Bến Thủy cùng nông dân các huyện Nam Đàn, Hưng Nguyên, Nghi Lộc, Anh Sơn, Cẩm Xuyên... đã đồng loạt xuống đường bãi công, biểu tình đòi giảm thuế, bỏ xâu và chống đàn áp.

Đỉnh điểm của phong trào diễn ra vào ngày 12/9/1930, hơn 8.000 nông dân huyện Hưng Nguyên giương cao cờ đỏ sao vàng kéo về thị xã Vinh đấu tranh. Thực dân Pháp đã hèn hạ cho máy bay xả đạn và ném bom vào đoàn người tay không, làm hơn 200 người chết và hàng trăm người bị thương. Tội ác tàn bạo đó không làm nhân dân khiếp sợ mà càng làm ngọn lửa cách mạng bùng cháy dữ dội.

Hệ thống chính quyền tay sai thực dân tại hàng chục xã thuộc Nghệ An, Hà Tĩnh bị đập tan hoàn toàn. Lần đầu tiên trong lịch sử, Chính quyền Xô viết của công - nông được thành lập tại các làng xã. Chính quyền Xô viết đã ban hành các quyền tự do dân chủ, chia lại ruộng đất cho dân nghèo, bãi bỏ các loại thuế vô lý, mở lớp dạy chữ Quốc ngữ và lập các đội Tự vệ đỏ bảo vệ làng xóm.

Dù sau đó bị thực dân Pháp đàn áp khủng khước trong bão máu, Xô Viết Nghệ Tĩnh đã để lại bài học vô giá về sức mạnh của liên minh công - nông dưới sự lãnh đạo của Đảng.