PHÚ VANG – NHỮNG DẤU TÍCH CÒN LẠI VỚI THỜI GIAN

PHÚ VANG – NHỮNG DẤU TÍCH CÒN LẠI VỚI THỜI GIAN

Có những vùng đất tưởng như bình dị, nhưng dưới mỗi tên làng, dòng sông, bến nước lại ẩn chứa những câu chuyện của thời gian. Trên quê hương Phú Vang hôm nay, những dấu tích ấy vẫn lặng lẽ hiện diện, nhắc nhớ về lịch sử, văn hóa và những năm tháng mà cha ông đã đi qua.

Phú Vang hôm nay là một xã mới của thành phố Huế, được hình thành từ toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Phú Đa, xã Phú Gia và xã Vinh Hà theo Nghị quyết số 1675/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025. Những vùng đất hợp thành Phú Vang hôm nay đã trải qua một chặng đường lịch sử lâu dài. Giữa nhịp sống hiện đại, những dấu tích của quá khứ vẫn còn được lưu giữ qua các di tích, địa danh và câu chuyện được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Đó là Chùa Hà Trung – dấu ấn văn hóa lâu đời; là Thanh Lam Bồ – nơi ghi dấu một trận đánh trong kháng chiến chống thực dân Pháp; và Cồn Rang – địa điểm lưu niệm một sự kiện lịch sử của những năm đầu kháng chiến.

Chùa Hà Trung – dấu ấn văn hóa qua thời gian

Ở vùng đất Vinh Hà xưa, nay thuộc xã Phú Vang, Chùa Hà Trung là một địa chỉ có giá trị lịch sử, văn hóa đáng chú ý. Di tích được xếp hạng theo Quyết định số 2373/QĐ-UBND ngày 13/10/2006.

Các tư liệu nghiên cứu cho biết, vào khoảng cuối thế kỷ XVII, Thiền sư Nguyên Thiều đã đến Thuận Hóa và có thời gian tu hành tại Chùa Hà Trung. Một số nghiên cứu cho rằng khoảng năm 1680, Nguyên Thiều đến tu tại đây; về sau, chùa được tôn tạo với quy mô lớn hơn. Lịch sử ngôi chùa qua nhiều thế kỷ vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, đối chiếu tư liệu. Nhưng điều được khẳng định là Chùa Hà Trung đã trở thành một phần ký ức văn hóa của vùng đất. Hơn ba thế kỷ trôi qua, diện mạo ngôi chùa có thể đã thay đổi qua nhiều lần tu bổ, nhưng giá trị của một địa chỉ văn hóa lâu đời vẫn được gìn giữ. Nếu các di tích cách mạng kể câu chuyện về những năm tháng chiến đấu thì Chùa Hà Trung lại kể câu chuyện về chiều sâu văn hóa, tín ngưỡng và sự tiếp nối của quê hương qua thời gian.

Thanh Lam Bồ – nơi đất và người làm nên sức mạnh

Rời dấu tích văn hóa Hà Trung, lịch sử đưa chúng ta trở về những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp. Thanh Lam Bồ, thuộc xã Phú Gia trước đây, nay nằm trên địa bàn xã Phú Vang, là Địa điểm chiến thắng Thanh Lam Bồ, được xếp hạng di tích lịch sử theo Quyết định số 2375/QĐ-UBND ngày 13/10/2006.

Ngày 26/7/1951, tại Thanh Lam Bồ diễn ra một trận chống càn của Trung đoàn 101 do trung đoàn trưởng Lê Thuyết chỉ huy. Theo các tư liệu báo chí, quân Pháp tổ chức cuộc càn nhằm bao vây, tiêu diệt Trung đoàn 101 đang đứng chân tại khu vực Phú Vang. Trong trận đánh ấy, địa hình sông nước và đầm phá đã trở thành một yếu tố quan trọng. Đặc biệt, câu chuyện còn ghi dấu sự phối hợp giữa bộ đội và nhân dân. Trước khi cuộc càn diễn ra, người dân khu vực Lương Viện đã tập trung thuyền bè để đưa bộ đội Trung đoàn 101 vượt phá Tam Giang, cơ động về Thanh Lam Bồ chuẩn bị trận địa. Hàng trăm chiếc thuyền, bè được huy động trong thời gian ngắn, góp phần giúp bộ đội chủ động hơn trước cuộc tiến công của đối phương.

Câu chuyện Thanh Lam Bồ vì thế không chỉ là câu chuyện của một trận đánh. Đó còn là hình ảnh những người dân bình dị góp sức bằng chính những phương tiện mộc mạc của mình. Phía sau một chiến công luôn có bóng dáng của rất nhiều con người. Có những người được lịch sử ghi tên, cũng có những người âm thầm góp sức, nhưng tất cả đều góp phần tạo nên sức mạnh của cuộc kháng chiến.

Cồn Rang – địa danh lưu giữ ký ức

Cũng trên địa bàn Phú Gia trước đây, nay thuộc xã Phú Vang, Cồn Rang là một địa điểm gắn với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Địa điểm chiến thắng Cồn Rang được xác định là di tích lịch sử, loại hình lưu niệm sự kiện và được xếp hạng theo Quyết định số 548/QĐ-UBND ngày 12/3/2021. Theo các tư liệu địa phương, chiến thắng Cồn Rang diễn ra ngày 19/8/1948, là một trong những sự kiện được nhắc đến khi nói về phong trào kháng chiến trên địa bàn Phú Vang trong những năm đầu chống thực dân Pháp.

Từ một địa danh gắn với chiến sự, Cồn Rang hôm nay trở thành nơi lưu giữ ký ức. Việc di tích được xếp hạng cũng là một cách để sự kiện lịch sử được trao truyền cho thế hệ mai sau. Bởi một di tích chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người còn nhớ đến nó. Những hoạt động tưởng niệm, dâng hương tại các địa chỉ như Cồn Rang không chỉ thể hiện lòng tri ân đối với những người đã hy sinh, đóng góp trong chiến tranh, mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của cuộc sống hòa bình.

Giữ lại ký ức cho mai sau

Từ Chùa Hà Trung đến Thanh Lam Bồ, Cồn Rang, có thể thấy lịch sử quê hương Phú Vang không chỉ nằm trong những trang sách. Lịch sử hiện diện trong những công trình còn lại, trong tên gọi của một địa danh, trong những câu chuyện được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mỗi di tích mang một câu chuyện riêng. Chùa Hà Trung lưu giữ chiều sâu văn hóa; Thanh Lam Bồ nhắc nhớ về sự gắn bó giữa quân và dân trong kháng chiến; Cồn Rang lưu dấu một sự kiện lịch sử của những năm tháng chiến tranh. Nhưng tất cả đều gặp nhau ở một điểm: quê hương không chỉ được làm nên bởi đất đai và cảnh vật, mà còn bởi ký ức, sự hy sinh, đóng góp và tình yêu của con người qua các thế hệ. Thời gian càng lùi xa, việc gìn giữ những câu chuyện ấy càng trở nên cần thiết. Bảo tồn lịch sử không chỉ là giữ lại một tấm bia hay một công trình, mà còn là ghi chép lời kể của nhân chứng, sưu tầm những bức ảnh, kỷ vật, tư liệu gia đình và đối chiếu với hồ sơ chính thức.

Với thế hệ trẻ, việc tìm hiểu lịch sử quê hương có thể bắt đầu từ những điều rất gần gũi: một chuyến thăm di tích, một cuộc trò chuyện với người cao tuổi, hay một câu hỏi dành cho ông bà, cha mẹ: “Ngày trước quê mình đã từng có chuyện gì?” Từ những câu hỏi nhỏ ấy, ký ức quê hương được nối lại.

Hôm nay, Phú Vang đang từng ngày đổi thay. Những vùng đất từng trải qua chiến tranh đã khoác lên mình diện mạo mới. Nhưng phía sau sự bình yên ấy vẫn là ký ức của nhiều thế hệ.

“Thanh Lam Bồ vẫn còn đó.
Cồn Rang vẫn còn đó.
Chùa Hà Trung vẫn còn đó.”

Những dấu tích ấy nhắc chúng ta rằng: giữ gìn lịch sử cũng chính là giữ lại một phần hồn quê. Để mai này, khi những thế hệ trẻ bước trên những con đường mới của Phú Vang, các em vẫn biết rằng dưới mỗi bước chân hôm nay là một miền ký ức mà cha ông đã trao lại. Và những câu chuyện của thời hoa lửa, dù đã lùi xa theo năm tháng, vẫn còn nguyên giá trị để nhắc nhở về lòng biết ơn, trách nhiệm gìn giữ quê hương và giá trị quý báu của cuộc sống hòa bình hôm nay.