Phùng Chí Kiên – Người chiến sĩ kiên trung của cách mạng Việt Nam

Đồng chí Phùng Chí Kiên, tên khai sinh là Nguyễn Vĩ, sinh năm 1901 tại làng Mỹ Quan Thượng, tổng Vạn Phần, Nghệ An. Sớm có lòng yêu nước, năm 1926, đồng chí sang Quảng Châu (Trung Quốc), tham gia lớp huấn luyện chính trị do Nguyễn Ái Quốc tổ chức. Sau đó, đồng chí được cử học tại Trường Quân sự Hoàng Phố, nơi ông bộc lộ năng lực về quân sự và chỉ huy.

Đồng chí Phùng Chí Kiên. Ảnh tư liệu

Năm 1927, sau khi Tưởng Giới Thạch phản bội, đồng chí tham gia Khởi nghĩa Quảng Châu tháng 12-1927, rồi chiến đấu trong lực lượng cách mạng Trung Quốc tại Khu Xô viết Hải-Lục Phong. Tháng 3-1935, tại Đại hội lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông Dương ở Ma Cao, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương, trực tiếp phụ trách Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng. Trong những năm hoạt động ở Trung Quốc, đồng chí tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng, duy trì liên lạc và xây dựng cơ sở cách mạng.

Theo chủ trương của Đảng, năm 1936, Phùng Chí Kiên về Sài Gòn cùng Hà Huy Tập hoạt động và chỉ đạo phong trào cách mạng trong nước. Sau đó, đồng chí trở lại Hương Cảng, nhưng bị chính quyền Anh bắt giữ và trục xuất. Đồng chí đến Côn Minh, nơi Nguyễn Ái Quốc đang hoạt động, cùng các đồng chí khác củng cố tổ chức cách mạng và xuất bản Báo Đồng Thanh. Tại đây, đồng chí có thời gian làm việc gần Nguyễn Ái Quốc và góp phần chuẩn bị lực lượng cho cách mạng.

Ngày 28-1-1941, Phùng Chí Kiên cùng Nguyễn Ái Quốc về Pác Bó, Cao Bằng. Đồng chí tham gia huấn luyện cán bộ Việt Minh, xây dựng lực lượng bảo vệ căn cứ. Tháng 5-1941, tại Hội nghị Trung ương lần thứ 8, đồng chí tiếp tục được cử vào Ban Chấp hành Trung ương, phụ trách quân sự, trực tiếp chỉ đạo Khu căn cứ Bắc Sơn-Võ Nhai và Đội Cứu quốc quân 1. Đồng chí chú trọng huấn luyện chính trị, quân sự và chiến thuật du kích cho cán bộ, chiến sĩ.

Trung tuần tháng 7-1941, thực dân Pháp mở cuộc càn quét lớn vào căn cứ Bắc Sơn. Phùng Chí Kiên chỉ huy Cứu quốc quân chiến đấu, giúp các đồng chí lãnh đạo Trung ương thoát khỏi vòng vây. Để bảo toàn lực lượng, Ban Chỉ huy quyết định chia quân rút khỏi Bắc Sơn. Ngày 21-8-1941, cánh quân do Phùng Chí Kiên và Lương Văn Tri chỉ huy bị địch phục kích tại làng Khau Pàn, xã Bằng Đức, châu Ngân Sơn, Bắc Kạn. Trong tình thế nguy hiểm, Phùng Chí Kiên kiên quyết chiến đấu, mở đường cho đồng đội rút lui an toàn và anh dũng hy sinh.

Sự hy sinh của đồng chí Phùng Chí Kiên đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Để ghi nhớ những đóng góp của đồng chí, Đảng và Nhà nước sau này đã truy phong quân hàm cấp tướng. Tên Phùng Chí Kiên cũng được đặt cho nhiều trường học, tuyến phố ở các địa phương, như một sự ghi nhớ đối với người chiến sĩ đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.