Phùng Chí Kiên - vị tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam
Phùng Chí Kiên – Ngay từ cái tên đã nói lên khí chất của người xứ Nghệ vừa nặng ân tình, vừa nhiệt huyết quả cảm, dám dấn thân, dám hy sinh vì tự do dân tộc, vì tình yêu với tổ quốc mình. Đó là sự tương phùng hội ngộ, là sự gặp gỡ của chí khí và lòng kiên trung
Kế thừa võ tướng công thần Nguyễn Xí: Nguyễn Vỹ (tức nhà cách mạng, tướng Phùng Chí Kiên) sinh năm 1901 tại Diễn Châu, Nghệ An trong một gia đình nông dân nghèo nhưng là hậu duệ của Cương Quốc công Nguyễn Xí. Ông thuộc dòng họ Nguyễn Đình danh giá—nơi truyền thừa khí chất võ tướng, lòng chính trực và tinh thần xả thân vì đất nước qua nhiều thế hệ. Mang sẵn dòng máu nghĩa khí của tổ tiên, khi bước vào tuổi thanh xuân (1926–1927), Nguyễn Vỹ đã nhanh chóng giác ngộ và dấn thân theo ngọn đuốc cách mạng cứu nước.
Bước chân vào con đường cách mạng: Năm 1925, khi đang làm thuê tại ga Yên Lý (Diễn Châu), Nguyễn Vỹ được giác ngộ cách mạng qua các hội viên Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội. Tháng 10/1926, ông sang Quảng Châu (Trung Quốc) dự lớp huấn luyện do Nguyễn Ái Quốc tổ chức và học tại Trường Quân sự Hoàng Phố. Tại đây, ông đổi tên thành Phùng Chí Kiên ("sự gặp gỡ của chí khí và lòng kiên trung"). Cùng với các đồng chí như Trần Phú, Lê Hồng Phong, Phạm Văn Đồng..., Phùng Chí Kiên được Nguyễn Ái Quốc trực tiếp rèn luyện, bồi dưỡng lý tưởng, đức hy sinh và tư cách người cách mạng để sẵn sàng dấn thân vì độc lập dân tộc.
Hành trình theo chân Bác trên con đường cách mạng của Phùng Chí Kiên không ít lần nếm mật nằm gai, nhưng bản lĩnh của người cộng sản kiên trung và tinh thần của dòng họ Nguyễn Đình xứ Nghệ luôn là kim chỉ nam đưa ông vượt qua mọi gian lao, thử thách.
Vị tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam: Đầu năm 1941, ông theo Bác Hồ về Pác Bó đào tạo cán bộ, sau đó được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và đảm nhiệm vị trí Tổng chỉ huy Căn cứ Bắc Sơn, Chỉ huy trưởng Đội Cứu quốc quân 1. Trước đợt càn quét quy mô lớn của Pháp giữa năm 1941, ông trực tiếp chỉ huy bảo vệ căn cứ và mở đường rút quân lên Cao Bằng. Chiến đấu anh dũng và hy sinh: Ngày 21/8/1941, ông bị thương nặng trong trận phục kích tại Bằng Đức (Bắc Kạn) nhưng vẫn nổ súng đến viên đạn cuối cùng để che chắn cho đồng đội. Bị giặc bắt và tàn sát dã man, ông hy sinh ngày 22/8/1941 ở tuổi 40 với khí tiết hiên ngang của người chiến sĩ cộng sản. Sự ghi nhận và vinh danh: Ngày 23/9/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 89/SL phong hàm Tướng cho ông (sắc lệnh phong tướng đầu tiên của Việt Nam). Tên tuổi ông được đặt cho nhiều con đường lớn; Khu lưu niệm Phùng Chí Kiên tại Diễn Châu (Nghệ An) được công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia năm 2011.
