Phùng Thế Tài – Vị chỉ huy tìm cách đánh bại “pháo đài bay”

Trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, Phùng Thế Tài là một vị tướng có dấu ấn đặc biệt trong quá trình xây dựng và phát triển lực lượng phòng không. Ông là một trong những cán bộ quân sự được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng giao những nhiệm vụ quan trọng, đặc biệt là chuẩn bị lực lượng để đối phó với nguy cơ chiến tranh phá hoại bằng không quân.

Phùng Thế Tài sinh năm 1920 tại Hà Nội. Từ khi còn trẻ, ông đã tham gia hoạt động cách mạng và trải qua nhiều năm tháng đấu tranh trong điều kiện vô cùng gian khổ. Quá trình hoạt động đã giúp ông rèn luyện bản lĩnh, khả năng tổ chức và kinh nghiệm quân sự.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Phùng Thế Tài tiếp tục công tác trong quân đội và được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Trong quá trình xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, ông từng bước trưởng thành và trở thành một cán bộ chỉ huy có kinh nghiệm.

Đặc biệt, khi tình hình chiến tranh ngày càng phát triển, vấn đề bảo vệ bầu trời trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Không quân đối phương có ưu thế lớn về máy bay, tốc độ, độ cao và trang bị. Trong khi đó, lực lượng phòng không của Việt Nam khi ấy còn rất non trẻ, vũ khí và phương tiện còn hạn chế.

Trước tình hình đó, Phùng Thế Tài được giao nhiệm vụ xây dựng và tổ chức lực lượng phòng không. Ông cùng đồng đội từng bước xây dựng hệ thống quan sát, tổ chức trận địa, huấn luyện bộ đội và nghiên cứu cách đối phó với máy bay địch.

Một câu chuyện thường được nhắc đến về Phùng Thế Tài là sự quan tâm đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với công tác phòng không. Bác Hồ từng nhắc nhở các cán bộ quân sự phải nghiên cứu trước khả năng Mỹ sử dụng máy bay hiện đại để đánh phá miền Bắc, trong đó có máy bay B-52.

Đây là vấn đề rất quan trọng. Khi ấy, B-52 được xem là loại máy bay ném bom chiến lược hiện đại, có khả năng hoạt động ở độ cao lớn và mang khối lượng bom rất lớn. Để đối phó với loại máy bay này, lực lượng phòng không Việt Nam không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm sẵn có mà phải chủ động nghiên cứu và chuẩn bị từ sớm.

Phùng Thế Tài đã cùng các cán bộ quân sự quan tâm nghiên cứu đặc điểm hoạt động của không quân Mỹ, tìm hiểu cách thức bay và phương pháp tác chiến của các loại máy bay hiện đại. Những nghiên cứu ấy góp phần tạo cơ sở để lực lượng phòng không từng bước xây dựng cách đánh phù hợp với điều kiện thực tế.

Khi cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc diễn ra, nhiệm vụ của lực lượng phòng không càng trở nên nặng nề. Các thành phố, nhà máy, cầu đường, kho tàng và những mục tiêu quan trọng thường xuyên đứng trước nguy cơ bị không quân địch đánh phá.

Trong hoàn cảnh ấy, Phùng Thế Tài giữ vai trò quan trọng trong công tác chỉ huy và tổ chức lực lượng phòng không. Ông chú trọng việc xây dựng thế trận phòng không nhiều tầng, kết hợp các lực lượng và phương tiện khác nhau để tạo thành mạng lưới bảo vệ các mục tiêu trọng yếu.

Điều đáng chú ý trong tư duy quân sự của Phùng Thế Tài là không chờ đến khi đối phương xuất hiện mới tìm cách đối phó. Ông coi việc nghiên cứu trước, dự đoán trước và chuẩn bị trước là một phần quan trọng của công tác phòng thủ.

Chính tinh thần chủ động ấy góp phần giúp lực lượng phòng không Việt Nam từng bước trưởng thành. Qua thực tế chiến đấu, bộ đội tích lũy thêm kinh nghiệm, hiểu rõ hơn cách hoạt động của máy bay địch và hoàn thiện phương pháp tác chiến.

Đến cuối năm 1972, khi Mỹ tiến hành cuộc tập kích đường không chiến lược quy mô lớn vào miền Bắc, đặc biệt là Hà Nội và Hải Phòng, những năm tháng chuẩn bị và nghiên cứu trước đó đã phát huy tác dụng.

Trong 12 ngày đêm tháng 12 năm 1972, quân và dân miền Bắc tổ chức lực lượng phòng không đánh trả các cuộc tập kích bằng máy bay Mỹ. Hệ thống phòng không nhiều tầng với tên lửa, pháo cao xạ, không quân và các lực lượng khác phối hợp chiến đấu, tạo nên một thế trận phòng không rộng khắp.

Chiến thắng trong cuộc chiến đấu chống cuộc tập kích đường không cuối năm 1972 là kết quả của nhiều yếu tố: sự lãnh đạo, chỉ huy, sức mạnh của toàn quân và toàn dân, trình độ của bộ đội phòng không – không quân cùng nhiều năm chuẩn bị về tổ chức, huấn luyện và nghiên cứu cách đánh.

Phùng Thế Tài là một trong những người có đóng góp vào quá trình xây dựng nền tảng ấy. Ông không chỉ là người trực tiếp tham gia công tác chỉ huy mà còn được nhớ đến bởi tư duy nhìn xa, chuẩn bị sớm và coi trọng nghiên cứu đối phương.

Bên cạnh công tác phòng không, Phùng Thế Tài còn đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội. Ông từng giữ chức Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân, sau đó đảm nhiệm nhiều vị trí chỉ huy quan trọng khác.

Cuộc đời quân nghiệp của ông gắn với quá trình trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam từ những năm đầu kháng chiến cho đến những giai đoạn chiến tranh hiện đại hơn. Từ một lực lượng vũ trang còn thiếu thốn về trang bị, quân đội Việt Nam từng bước xây dựng được những lực lượng chuyên môn có khả năng đối phó với những phương tiện chiến tranh hiện đại.

Phùng Thế Tài qua đời năm 2014, hưởng thọ 94 tuổi. Ông được Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, ghi nhận những đóng góp đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Điều để lại dấu ấn sâu sắc ở Phùng Thế Tài không chỉ là những chức vụ ông từng đảm nhiệm mà còn là tinh thần chủ động chuẩn bị cho những thử thách chưa xảy ra. Trong chiến tranh, đôi khi thắng lợi được chuẩn bị từ nhiều năm trước bằng những công việc âm thầm: nghiên cứu, huấn luyện, xây dựng lực lượng và tìm ra cách đánh phù hợp.

Phùng Thế Tài là một trong những người góp phần đặt những viên gạch đầu tiên cho lực lượng phòng không hiện đại của Việt Nam. Câu chuyện về ông cho thấy bên cạnh lòng dũng cảm, trí tuệ quân sự, khả năng dự báo và sự chuẩn bị lâu dài cũng là những yếu tố quan trọng làm nên sức mạnh bảo vệ bầu trời Tổ quốc.