Phùng Thị Toại – Nữ tiểu đội phó du kích anh dũng trong trận cụm bốt Trò

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phùng Thị Toại sinh năm 1935, dân tộc Kinh, quê ở xã Liên Châu, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc. Khi hy sinh, đồng chí là Tiểu đội phó du kích xã, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam – một nữ chiến sĩ trẻ tuổi tiêu biểu của phong trào du kích đồng bằng Bắc Bộ trong những năm cuối cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng, Phùng Thị Toại sớm được hun đúc lý tưởng yêu nước. Năm 12 tuổi, chị làm giao liên cho xã, được người cha – Bí thư chi bộ – trực tiếp dìu dắt, giáo dục. Công việc giao liên đòi hỏi sự nhanh nhẹn, mưu trí và gan dạ, nhiều lần chị đã chuyển công văn, tài liệu qua vùng địch kiểm soát an toàn tuyệt đối. Năm 1950, vừa tròn 15 tuổi, chị gia nhập đội du kích, tích cực tuyên truyền, vận động thanh niên nam nữ tham gia lực lượng vũ trang địa phương.

Trong các năm 1952 – 1953, Phùng Thị Toại tham gia 5 trận chiến đấu và phục vụ chiến đấu, 4 lần đi trinh sát, phục kích. Đặc biệt, trong chuyến trinh sát ngày 14 tháng 11 năm 1953, chị đã cung cấp thông tin chính xác, giúp Đại đội 204 bộ đội tỉnh Vĩnh Phúc tổ chức tập kích hiệu quả, tiêu diệt 40 tên địch. Không chỉ trực tiếp chiến đấu, chị còn tham gia công tác trừ gian, bảo vệ cơ sở cách mạng, góp phần giữ vững phong trào tại địa phương.

Tháng 2 năm 1954, Phùng Thị Toại được giao giữ cương vị Tiểu đội phó du kích xã. Từ ngày 7 tháng 7 đến rạng sáng 12 tháng 7 năm 1954, tiểu đội của chị phối hợp cùng một trung đội du kích Liên Châu và bộ đội tỉnh tổ chức tiến công cụm bốt Trò – vị trí phòng thủ cuối cùng của địch tại huyện Yên Lạc. Trong suốt những ngày chiến đấu ác liệt, chị vừa làm công tác binh vận, vừa trực tiếp bắn tỉa, tiêu diệt 7 tên địch, làm suy yếu dần hệ thống phòng thủ của chúng.

Rạng sáng 12 tháng 7 năm 1954, ta mở đợt tổng công kích cuối cùng. Sau ba lần xung phong chưa thành công, đến lần thứ tư, Phùng Thị Toại được giao nhiệm vụ đánh vào lô cốt trung tâm. Giữa làn hỏa lực dày đặc, chị dũng cảm băng lên, tiếp cận lỗ châu mai, ném lựu đạn và nổ súng tiêu diệt ổ hỏa lực chủ yếu của địch, tạo thời cơ cho đơn vị xông lên làm chủ trận địa. Trong thời khắc quyết định ấy, chị anh dũng hy sinh, ngay trước giờ huyện Yên Lạc được hoàn toàn giải phóng.

Với 6 trận đánh, trực tiếp tiêu diệt 19 tên địch, bắn bị thương 5 tên khác, Phùng Thị Toại đã để lại tấm gương sáng về lòng quả cảm, tinh thần tiến công và sự hy sinh quên mình của người nữ du kích. Ngày 28 tháng 4 năm 2000, chị được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận xứng đáng những cống hiến to lớn của người con ưu tú quê hương Liên Châu.