Quang Trung – những chiến thắng làm nên khí phách Đại Việt

Có những chiến thắng được ghi nhớ bởi quy mô. Có những chiến thắng được nhớ bởi thời gian. Nhưng cũng có những chiến thắng trở thành biểu tượng bởi chúng cho thấy sức mạnh, trí tuệ và ý chí của cả một dân tộc.

Trong lịch sử Tây Sơn, những chiến thắng gắn với tên tuổi Nguyễn Huệ – Quang Trung là những dấu mốc như vậy.

Năm 1785, quân Xiêm tiến vào Nam Bộ với lực lượng lớn. Trước tình thế ấy, Nguyễn Huệ không lựa chọn một cuộc đối đầu đơn giản bằng sức mạnh. Ông nghiên cứu địa hình, tổ chức trận địa tại Rạch Gầm – Xoài Mút và sử dụng cách đánh nhử địch vào nơi đã bố trí sẵn lực lượng. Khi quân Xiêm lọt vào trận địa, quân Tây Sơn đồng loạt tiến công từ nhiều hướng, sử dụng pháo và lực lượng trên sông để chia cắt, bao vây và tiêu diệt đối phương.

Trận đánh diễn ra trong thời gian rất ngắn, nhưng kết quả đặc biệt lớn. Gần như toàn bộ lực lượng thủy quân Xiêm bị tiêu diệt, số còn lại phải chạy về nước. Nguyễn Ánh cũng phải rút chạy.

Nhưng nếu Rạch Gầm – Xoài Mút cho thấy tài thao lược của Nguyễn Huệ trên chiến trường phía Nam, thì cuộc tiến quân ra Bắc năm 1786 lại cho thấy khả năng tổ chức những chiến dịch có tốc độ rất cao.

Sau khi chiếm được Phú Xuân, quân Tây Sơn do Nguyễn Huệ chỉ huy tiến ra Bắc, nhanh chóng kiểm soát Thuận Hóa và tiếp tục hướng về Thăng Long.

Đến cuối năm 1788, một thử thách còn lớn hơn xuất hiện.

Quân Thanh tiến vào nước ta. Trước tình thế ấy, Nguyễn Huệ quyết định lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung. Đây không chỉ là sự thay đổi danh vị của người đứng đầu Tây Sơn, mà còn gắn với việc xác lập danh nghĩa chính trị để tổ chức cuộc kháng chiến chống quân Thanh. Ngày 22 tháng 12 năm 1788, ông làm lễ lên ngôi tại núi Bân rồi lập tức tiến quân ra Bắc.

Điều đáng chú ý trong cách đánh của Quang Trung là sự kết hợp giữa tốc độ, bí mật, bất ngờ và khả năng tập trung lực lượng. Trước một đối thủ đông quân, ông không lựa chọn kéo dài cuộc chiến mà chủ trương đánh nhanh để giành thế chủ động.

Cuộc tiến quân thần tốc ấy đã dẫn tới chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa. Quân Thanh bị đánh bại, Tôn Sĩ Nghị phải tháo chạy, còn quân Tây Sơn tiến vào Thăng Long.

Nhìn lại những chiến thắng của Nguyễn Huệ, có thể thấy một điểm nổi bật: ông không chỉ dựa vào lòng dũng cảm của người cầm quân. Trong mỗi chiến dịch, ông đều biết lựa chọn thời cơ, tổ chức lực lượng và tìm cách tạo ra ưu thế trên chiến trường.

Đó chính là giá trị lớn của những chiến thắng ấy.

Nguyễn Huệ trở thành một trong những danh tướng tiêu biểu của lịch sử Việt Nam không chỉ bởi ông đã chiến thắng, mà còn bởi cách ông tổ chức và giành chiến thắng: quyết đoán, linh hoạt, táo bạo và luôn chủ động trước đối phương.