Quyết định đào đường hầm dưới lòng Đồi A1

Thời gian: Tháng 4 – tháng 5 năm 1954
Địa điểm: Cứ điểm A1, Điện Biên Phủ

Sau hơn một tháng chiến đấu ác liệt tại Đồi A1, Trung đoàn 174 thuộc Đại đoàn 316 do Trung đoàn trưởng Nguyễn Hữu An chỉ huy vẫn chưa thể làm chủ hoàn toàn cứ điểm. Quân Pháp dựa vào hệ thống hầm ngầm kiên cố, lô cốt liên hoàn và hỏa lực mạnh để cố thủ. Nhiều đợt tiến công của quân ta gặp tổn thất lớn, trong khi trận địa rơi vào thế giằng co quyết liệt.

Theo hồi ký của Thượng tướng Nguyễn Hữu An, sau nhiều lần trực tiếp trinh sát trận địa và phân tích nguyên nhân chưa thành công, ông nhận thấy trung tâm sức kháng cự của quân Pháp nằm ở hầm ngầm kiên cố trên đỉnh A1. Nếu chỉ tiếp tục xung phong theo cách thông thường thì sẽ phải trả giá rất lớn. Từ thực tế ấy, ông đã đề nghị Bộ Chỉ huy Chiến dịch cho phép đào một đường hầm xuyên lòng đồi, đặt một khối bộc phá lớn ngay dưới hầm ngầm của đối phương. Đây là một phương án táo bạo vì chưa từng được áp dụng với quy mô như vậy trong chiến dịch.

Đề xuất được chấp thuận. Trong nhiều ngày đêm, lực lượng công binh và bộ đội Trung đoàn 174 âm thầm đào đường hầm trong điều kiện vô cùng khó khăn. Công việc phải tiến hành tuyệt đối bí mật để tránh bị quân Pháp phát hiện. Từng mét đất được chuyển ra ngoài bằng phương pháp thủ công, còn việc đào hầm phải bảo đảm đúng hướng và đúng độ sâu theo tính toán.

Đêm 6 rạng sáng 7 tháng 5 năm 1954, khối bộc phá khoảng một tấn được kích nổ. Vụ nổ làm rung chuyển toàn bộ cứ điểm A1, phá hủy một phần hệ thống phòng ngự của quân Pháp và tạo điều kiện cho Trung đoàn 174 mở đợt xung phong quyết định. Sau nhiều giờ chiến đấu quyết liệt, quân ta làm chủ hoàn toàn Đồi A1. Chiến thắng này mở đường cho cuộc tổng công kích vào trung tâm Mường Thanh, góp phần quyết định vào thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ trong ngày 7 tháng 5 năm 1954.

Nhiều nhà nghiên cứu quân sự đánh giá rằng quyết định đề xuất đào đường hầm và sử dụng khối bộc phá lớn thể hiện tư duy sáng tạo, dám đổi mới trong chỉ huy của Trung đoàn trưởng Nguyễn Hữu An. Chính sự kết hợp giữa ý chí tiến công và khả năng tìm ra cách đánh phù hợp đã góp phần làm nên một trong những trận đánh nổi tiếng nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ.