Quyết định ngày 19 tháng 8
Việc lựa chọn ngày 19/8 để khởi nghĩa ở Hà Nội thể hiện sự nhạy bén và quyết đoán của tập thể lãnh đạo cách mạng, trong đó Nguyễn Quyết giữ vai trò quan trọng.
Sau khi Nhật đầu hàng Đồng minh, tình hình Hà Nội thay đổi từng giờ. Quân Nhật vẫn còn đông trong thành phố, nhưng tinh thần chiến đấu đã suy giảm. Chính quyền tay sai mất phương hướng. Trong khi đó, lực lượng Việt Minh và quần chúng cách mạng đã được chuẩn bị từ trước.
Đây là thời điểm mà một quyết định sai có thể khiến phong trào phải trả giá rất lớn.
Nguyễn Quyết, với cương vị Bí thư Thành ủy Hà Nội và phụ trách quân sự, cùng các đồng chí trong Thành ủy phải cân nhắc giữa hai lựa chọn: tiếp tục chờ đợi hay chủ động hành động.
Cuối cùng, lực lượng cách mạng quyết định tiến hành khởi nghĩa vào ngày 19/8.
Đây là quyết định táo bạo nhưng có cơ sở. Cách mạng đã có lực lượng chính trị đông đảo, các đội tự vệ được tổ chức, nhân dân đã sẵn sàng. Quan trọng hơn, tình thế chính trị đang mở ra một khoảng thời gian thuận lợi.
Sáng 19/8, Hà Nội tràn ngập cờ đỏ sao vàng. Hàng vạn người tập trung về Nhà hát Lớn. Cuộc mít tinh nhanh chóng chuyển thành cuộc tuần hành vũ trang.
Các lực lượng cách mạng lần lượt tiến vào những cơ quan quan trọng như Phủ Khâm sai, Tòa Thị chính, Kho bạc, Bưu điện, Sở Cảnh sát và Trại Bảo an binh.
Điểm đáng chú ý là lực lượng cách mạng tìm cách hạn chế đối đầu trực tiếp với quân Nhật. Sức mạnh của quần chúng được sử dụng để tạo áp lực chính trị và làm tê liệt bộ máy chính quyền cũ.
Tối 19/8, Hà Nội về cơ bản đã nằm trong tay cách mạng.
Thắng lợi ấy cho thấy một bài học quan trọng: trong cách mạng, thời cơ không tự biến thành thắng lợi. Người lãnh đạo phải nhận ra thời cơ, chuẩn bị lực lượng và dám hành động.
Nguyễn Quyết sau này được nhắc đến như một trong những người có vai trò quan trọng trong quyết định lịch sử ấy.
