RA ĐỜI, CHIẾN ĐẤU VÀ TRƯỞNG THÀNH CỦA MỘT TRUNG ĐOÀN CHỦ LỰC ANH HÙNG

Sau chiến thắng lịch sử Việt Bắc (1947), chiến lược đánh nhanh thắng nhanh của quân viễn chinh Pháp thất bại, vấn đề đặt ra cho Trung ương Đảng và Bộ Tổng tư lệnh ta là phải nhanh chóng hình thành khối chủ lực cơ động chiến lược, đồng thời phát huy cao độ phong trào toàn dân đánh giặc, dùng quả đấm chiến lược mạnh tiêu diệt từng bộ phận quân cơ động và chiếm đóng của địch, giải phóng đất đai, tạo nên những bước ngoặt làm thay đổi cục diện chiến trường có lợi cho ta, tiến lên chủ động kết thúc chiến tranh thắng lợi.

Thực hiện chủ trương này, BTTL bắt đầu xây dựng một số trung đoàn mạnh làm nòng cốt để nhanh chóng tổ chức các đại đoàn, hợp thành khối chủ lực cơ động chiến lược của Trung ương.

Trung đoàn 174 là tập hợp của 3 tiểu đoàn mạnh nhất của 3 trung đoàn: trung đoàn 74 (Cao Bằng), trung đoàn 72 (Bắc Cạn), trung đoàn 28 (Lạng Sơn). Hầu hết cán bộ chiến sĩ trong mấy năm đầu mới thành lập là con em các dân tộc Cao - Bắc - Lạng, trình độ văn hoá còn thấp, nhưng giàu tinh thần yêu nước và cách mạng, dũng cảm chiến đấu. Khi được tập trung thành trung đoàn chủ lực thì ai nấy đều phấn khởi.

Vừa nhận được quyết định của BTTL ngày 19/8/1949 chưa kịp làm lễ thành lập, Trung đoàn đã lao vào cuộc chiến đấu quyết liệt: đánh truy kích địch rút khỏi Bắc Cạn; đánh những trận phục kích lớn trên đường số 4; đánh tan 2 vạn quân Tưởng thuộc quân đoàn Bạch Sùng Hy đang tìm cách vượt qua Biên giới xuống Cao Bằng liên lạc với quân Pháp ở thị xã. Cuộc chiến đấu của E174 và bộ đội địa phương diễn ra liên tục, từ Hà Quảng sang Trà Lĩnh, địch chạy xuống Quảng Uyên - Phục Hoà hòng liên lạc với quân Pháp ở Đông Khê, nhưng Trung đoàn đã vận động nhanh hơn và kịp chặn đánh tiêu diệt địch. Một bộ phận nhỏ quân Tưởng chạy qua Biên giới thì gặp Quân giải phóng Trung Quốc nam hạ bao vây bắt sống.

Sau chiến thắng lớn này, Trung đoàn mới được tập trung tại xã Đức Long, huyện Hoà An, tỉnh Cao Bằng để làm lễ thành lập. Trong buổi lễ trọng thể này có đông đủ đại diện các cơ quan lãnh đạo các cấp thuộc Cao Bằng và nhân dân địa phương. Ngay sau buổi lễ, Trung đoàn bắt tay chuẩn bị tham gia chiến dịch Biên giới. Trong chiến dịch này, Trung đoàn là đơn vị chủ công có đơn vị bạn phối hợp tiêu diệt địch trong cứ điểm Đông Khê, cắt đứt đường số 4 mở màn chiến dịch thắng lợi và tiếp tục phát triển góp phần giải phóng 2 tỉnh Cao Bằng - Lạng Sơn.

Ngày 1/5/1951, theo quyết định của trên, đại đoàn 316 được thành lập gồm 3 trung đoàn 174, 98 và 176, và từ đó tham gia hầu hết các chiến dịch cho đến chiến dịch Điện Biên Phủ chấn động địa cầu. Trung đoàn đã chiến đấu liên tục 38 ngày đêm, lập công xuất sắc tiêu diệt cụm cứ điểm A1, trận địa then chốt của địch, góp phần tích cực vào chiến thắng Điện Biên.

Tôi nghĩ trong cuộc chiến tranh nhân dân, trên cơ sơ phát huy phong trào toàn dân đánh giặc thì lãnh đạo chiến tranh phải xây dựng và nắm chắc khối chủ lực cơ động, quả đấm chiến lược mạnh nhằm những phương hướng có lợi, tấn công tiêu diệt quân chiếm đóng và cơ động của địch thì mới tạo nên những thắng lợi quyết định có ý nghĩa chiến lược.

Từ chiến dịch Biên giới đến chiến dịch Điện Biên Phủ, chúng ta tự hào là E174 cùng các đơn vị khác của F316 đã lập công xuất sắc, trưởng thành trong chiến đấu, đã có những bước nhảy vọt qua các chiến trường trong nước và làm nhiệm vụ quốc tế. Năm 1975, trong đội hình của F316, trung đoàn 174 lại được vào chiến dịch Tây Nguyên, đã chiến thắng oanh liệt trong trận mở đầu giải phóng Buôn Ma Thuột, rồi sau đó đã góp phần xứng đáng vào chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Các thế hệ của Trung đoàn cần học tập và rèn luyện ngay trong hoà bình, thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng quân đội, bảo vệ đất nước, sẵn sàng chiến đấu và chiến thắng, viết tiếp những trang sử sáng ngời chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Nhân dịp kí niệm 55 năm ngày thành lập trung đoàn 174 Cao Bắc Lạng anh hùng và 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, tôi chúc:

- Các đồng chí lãnh đạo và nhân dân 3 tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, quê hương của Trung đoàn, phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang, đoàn kết một lòng xây dựng Tỉnh nhà giàu đẹp.

- Toàn thể các bộ chiến sĩ Trung đoàn mãi mãi vững vàng về chính trị, tư tưởng và tổ chức, sẵn sàng hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ trong thời kỳ mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

- Các đồng chí cán bộ, chiến sĩ cũ của Trung đoàn đã về sống với đời thường và gia đình các đồng chí mạnh khoẻ, hạnh phúc, an khang, tuỳ theo sức mình góp phần xây dựng đất nước.