Rạch Gầm - Xoài Mút: Trận Thủy Chiến Lừng Lẫy Đập Tan 5 Vạn Quân Xiêm Trên Sông Tiền

Năm 1784, lấy cớ giúp Nguyễn Ánh khôi phục cơ nghiệp, vua Xiêm đã điều động một lực lượng quân sự quy mô lớn gồm 5 vạn quân (2 vạn quân thủy, 3 vạn quân bộ) cùng hơn 300 chiến thuyền tiến sang xâm lược miền Tây Nam Bộ. Đi đến đâu, quân Xiêm cướp phá, đốt nhà, giết người đến đó, khiến nhân dân cực kỳ căm phẫn. Nguyễn Huệ — viên tướng trẻ tuổi đầy tài năng của quân Tây Sơn — được giao nhiệm vụ tiến quân vào Nam để đè bẹp lực lượng xâm lược này.

Nhận định quân Xiêm hung hãn nhưng cậy đông và kiêu ngạo, Nguyễn Huệ chọn chiến thuật dụ địch vào trận địa phục kích trên sông Tiền, đoạn từ Rạch Gầm đến Xoài Mút (nay thuộc tỉnh Tiền Giang). Đây là khúc sông rộng hàng kilômét, lòng sông sâu, hai bên bờ cây cối rậm rạp và có nhiều cù lao ở giữa như cù lao Thới Sơn, cồn Bà Kiểu. Địa hình này cực kỳ lý tưởng để giấu quân, ép địch vào thế "tiến lui đều khó".

Đêm 19 rạng sáng 20 tháng 1 năm 1785, nhân lúc thủy triều bắt đầu xuống, Nguyễn Huệ cử một bộ phận thuyền nhỏ ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy. Tướng Xiêm là Chiêu Tăng mắc bẫy, vô cùng hăm hở xua toàn bộ hạm đội chiến thuyền đuổi theo.

Khi đoàn chiến thuyền hùng hậu của quân Xiêm lọt trọn vào đoạn sông Rạch Gầm - Xoài Mút, Nguyễn Huệ lập tức ra lệnh tiến công. Đại bác Tây Sơn đặt trên các cù lao và hai bên bờ đồng loạt nhả đạn lửa, bắn xối xả vào đội hình địch. Cùng lúc đó, các đội thuyền chiến Tây Sơn từ các nhánh sông nhỏ lao ra chặn đứng đầu và đuôi hạm đội Xiêm, khép chặt vòng vây.

Trận chiến diễn ra cực kỳ dữ dội. Thuyền hỏa công của Tây Sơn xông thẳng vào đốt cháy các thuyền lớn của quân Xiêm. Bị tấn công bất ngờ cả từ hai phía lẫn trên không, thủy quân Xiêm hoảng loạn, chen chúc rồi đâm vào nhau chìm nghỉm. Quân sĩ Xiêm nhảy xuống sông bỏ chạy thì sa vào trận địa phục kích của bộ binh ta hai bên bờ.

Chỉ trong vòng một buổi sáng, toàn bộ 300 chiến thuyền cùng phần lớn quân Xiêm - Nguyễn Ánh bị tiêu diệt hoàn toàn. Hai tướng chỉ huy Chiêu Tăng và Chiêu Sương phải bỏ lại đại quân, dắt díu vài nghìn tàn quân tháo chạy qua đường Bân-ta-phong về nước.

Trận Rạch Gầm - Xoài Mút là một trong những trận thủy chiến lừng lẫy và lớn nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc. Chiến thắng này không chỉ đập tan hoàn toàn mộng xâm lược của triều đình Xiêm, bảo vệ vững chắc chủ quyền Nam Bộ, mà còn khẳng định nghệ thuật quân sự thiên tài, chủ động và táo bạo của Anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ.